Azpeitia: Hogei urteko hirigintza eraldaketa, eraitsi eta berreraikitako eraikinen errepasoa

Azken bi hamarkadetan hainbat eraikin historiko eta udal instalazio berritu edo eraitsi dira Azpeitian, hirigintza proiektu zabal baten barruan.

Irudia generikoa da, eraispen gune bat erakusten duena.
IA

Irudia generikoa da, eraispen gune bat erakusten duena.

Azpeitiko Udalak eta Eusko Jaurlaritzak hainbat eraikin historiko eta udal instalazio berritu edo eraitsi dituzte azken hogei urteotan, hirigintza proiektu zabal baten barruan.

Azken hogei urteotan, Azpeitia ko Alde Zaharreko eta herriko plazako hainbat eraikin eraitsi, berritu edota berreraiki dira. Azpeitiko Udala k sustatutako eta babestutako proiektu hauek hirigintza eraldaketa nabarmena ekarri dute herriaren erdigunera.
2014tik 2016ra bitartean, Azpeitiko Udala k plaza eraberritu eta oinezkoentzat egokitu zuen. Azoka Plaza berritu eta bere itxura aldatu zen, arkuak eta balkoia kenduz. Horrez gain, kiosko zaharra eraitsi eta berri bat eraiki zen.
Goiko kalean, Bustinzuriko Errebalean, Enparan kalean, Erdikalean eta Elizkalean ere etxebizitza zaharrak eraitsi eta haien lekuan sustapen pribatu zein publikoko etxe berriak eraiki dira. Gaur egun, Eusko Jaurlaritza k eta Azpeitiko Udala k babestutako etxebizitzak eraikitzeko asmoa dute Elizkaleko eta Erdikaleko bi orubetan.
2023ko urrian, Jose Artetxe kaleko 'Perretxikoa' edo oktogonoa eraitsi zuten, urte luzez helduentzako eskolaren egoitza izan zena. 2025eko ekainean eta uztailean, berriz, San Migel patronatua izandako Perdillegiko eraikina bota zuten. Bertan izan ziren Juan Antxieta musika eskola, Udal Euskaltegia eta Atzegi. Musika eskolak gaur egun Dinamoa sormen gunean du egoitza, eta Euskaltegiak eta Atzegik, berriz, Perez Arregi plazako Telefonica ohiaren eraikinean. Bi eraikin horiek hartzen zituzten eremuak autokarabanentzako eta autoentzako aparkaleku dira, etorkizuneko adinekoentzako zentroa eraiki bitartean.
2006an, Gipuzkoako Foru Aldundiak Loiolatxo eraikina bota eta haren lekuan autoentzako aparkalekua egokitu zuen Loiolako tren geltoki zaharraren ondoan. Auzolaguntzarekin eraikitako Loiolatxo eraikina XX. mendearen erdialdean egin zen, eta auzoko elkartearen egoitza berria bertan kokatuta dago.
1961ean inauguratutako Institutua Laborala, gaur egun Izarraizpe Ikastola Publikoaren egoitzetako bat dena, 2004an eraitsi zuten ikastetxe berria egiteko. Eraikin zaharrean Urola ikastolaren ikasgelak, Euskara Patronatuaren egoitza eta Udal Euskaltegiko ikasgelak zeuden.
Oñatz auzoko Larrin baserria iazko irailean eraitsi zuten, Azpeitiko Udala k eta Eusko Jaurlaritza ko Ekonomiaren Garapen, Iraunkortasun eta Ingurumen sailak sustatutako industria-garapen proiektuaren baitan.
2006ko abuztuan eraitsi zuten kuartel zaharra, eta bertan egoitza zuten hainbat talde, hala nola Erniarraitz bertsozale elkartea, Azpeitiko Argazki Elkartea, Antxieta jakintza taldea, Uztarria kultur koordinakundea, Urola Kostako Hitza eta Literatuzta, Perez Arregi plazako eraikin batera lekualdatu ziren. Gaur egun, talde horietako askok Dinamoa sormen gunean edo Soreasun dute egoitza.
Azkenik, iazko urrian, Azpeitiko Udala k Nuarben 27 zenbakidun etxea eraitsi zuen, auzotarren eskarari erantzunez, eremu horretan autoentzako aparkalekua egiteko.