Gaur egungo digitalizazioaren testuinguruan, Xabier Iturralde ikerlariak (Azpeitia, 2000) adimen artifizial sortzailearen (AA) eragina aztertzen du hezkuntzan. Bere doktore-tesiak fenomeno honen sakoneko ulermena bilatzen du, azaleko diskurtsoetatik haratago. Ikerketa Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa lurraldeetara mugatzen bada ere, nazioarteko dimentsioa emateko asmoz Norvegiako Slate ikerketa-zentroan egonaldi akademikoa egingo du.
Lanbidez irakasle eta ikerlaria den Iturraldek dioenez, 2022ko azaroan ChatGPT bezalako tresnek izandako hedapenak mugarri bat ezarri zuen, baina AA sortzailea aspaldikoa dela gogorarazten du. "Hezkuntzan eta, oro har, gizartean benetako iraultza berria eragin duena sorkuntza gaitasuna izan da", adierazi du, eta kontzeptuak nahasteak oraindik ere gaiaren inguruko ezjakintasun handia dagoela erakusten duela gaineratu du.
Tesiko lehen emaitzek irakasleen artean potentzial handia ikusten dela, baina baita beldurrak ere nabarmentzen dituztela erakusten dute. Ezjakintasuna da beldur horien atzean dagoen arrazoi nagusia, AAren funtzionamendua eta gaitasunak ezagutzen ez direlako. "Galdera jada ez da adimen artifizial sortzailea bai ala ez, dagoeneko hemen baitago. Orain galdera 'nola?' da", dio Iturraldek.
Fenomenoa ez da ikasgeletara soilik mugatzen; ikasleek eta irakasleek erabiltzen dute, eta gurasoek kudeaketa zaila dute. Iturraldek debekua ez du konponbidetzat jotzen, desberdintasunak handitzeko arriskua duelako. Horren ordez, ulermena, formazioa eta erabilera kritikoa sustatzea proposatzen du, ikastetxeak heziketarako gune "indartsuenak" direla azpimarratuz.
AA sortzaileak aukera handiak eskaintzen ditu irakasleen lana arintzeko eta ikasleen ikaskuntza pertsonalizatzeko. Hala ere, etika, pribatutasuna eta integritate akademikoa bezalako arriskuak ere baditu. Iturraldek ohartarazi du tresna hauek ez direla neutroak, gizartearen isla direla, eta horregatik, pentsamendu kritikoa eta alfabetatzea ezinbestekoak direla azpimarratu du.
Hezkuntza sistemari dagokionez, AA sortzailearen etorrerak "hanka-motz" zegoela agerian utzi duela dio Iturraldek, ebaluazio ereduak eta metodologiak eraldatzera etorriz. "Ikasleei eskatzen zaien eginkizuna makina batek egin badezake, zerbait gaizki egiten ari gara", adierazi du.
Ikerlariak ikuspegi holistikoa behar dela azpimarratzen du, non legeek arauak ezarri, gidek orientazioa eman, ikastetxeek erabakiak hartu eta irakasleek formazioa jaso dezaten. Momentuz, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa ko 350 irakasleren erantzunak jaso ditu, eta irakasleen beharrei erantzutearen garrantzia nabarmendu du.
Iturralderen ustez, gakoa ez da adimen artifiziala debekatzea, heziketa baizik, pentsamendu kritikoa garatuz eta konpetenteak izanez. "Jende askok munstro baten aurrean gaudela sentitzen du", aitortu du, "baina AA sortzailea egokitasunez ezagutzen badugu, gure alde erabili dezakegun zerbait dela ikusiko dugu".
