Rosa Díez Urrestarazu kazetari eta idazleak Fraisoro ko ama-etxean bizi izandako milaka emakume eta haurren bizitzak eleberritu ditu bere azken lanean, Cuando brillan las manzanas izenburukoan. Liburuak 1903 tik 1994 ra bitartean funtzionamenduan egon zen zentro horretan gizarte espainiarrean nagusi zen moral bikoitza azaleratzen du, milaka emakume beren amatasuna ezkutatzera behartuz.
Eleberriak hiru emakume gazteren istorioa kontatzen du: Alejandra, Luciana eta Jimena. Hauek Fraisoro n elkartzen dira erditzearen zain, gizarte-maila desberdinetakoak izan arren. Frankismoaren diktadura betean, nazional-katolizismoa nagusi zen garaian, ustekabeko haurdunaldiei aurre egin behar diete. Garai hartan, emakume ezkongabe batek erditu izana pentsaezina zen, eta abortua kartzela-zigorrarekin zigortzen zen. Horren ondorioz, urtero emakume gazte asko ama-etxeetara joaten ziren, gehienak haurrak adopzioan emateko. Fraisoro, gizartearen begietatik ezkutatutako leku bat zen.
2025eko urrian argitaratu zenetik, Cuando brillan las manzanas eleberriak bigarren edizioa du jada. Zizurkil en kokatuta dagoenez, Rosa Díez-Urrestarazu k Tolosaldea n aurkeztu nahi izan du lana. Aurkezpena Tolosa ko Kultur Etxean izango da, apirilaren 16an, osteguna, arratsaldeko 19:30ean.
Fraisoro ko sagastia eleberrian lekuko mutu bihurtzen da protagonistek elkarri kontatzen dizkioten konfidentzien aurrean, erditzearen zain dauden bitartean. Zailtasunak gorabehera, erresilientzia erakusten dute, eta horri esker beren bizitzak berreraikitzea lortzen dute. Emakume indartsuak, aurrera egiteko gai direnak, nahiz eta isilpeko haurdunaldi horrek eragindako zauriak beren existentzia markatuko duen betiko.
Hiru gazteen egoera Espainiako gerraostekoarekin nahasten da. Alejandra Abaria k bizitza berri bat hasiko du Biarritz en, non maitasuna aurkituko duen eta Gerra Zibilaren beste bertsio bat ere ezagutuko duen, bere familiak zintzo jokatu ez zuena. Eleberriak eguneroko bizitzari buruzko erreferentziak biltzen ditu, Tolosaldea-Goierri ko eszenatoki ezagunekin, hala nola Ordizia ko feria, merkatuaren bizitza islatzen duena, eta baita Gerra Zibilean klandestinitatea nola bizi izan zen baserri eta etxe batzuetan ere.
