Bilboko aireportuan, Loiun, ia urte osoan 14 hegazkin egoten dira, eta udan gehiago ere bai. Gauean bueltan dira atseden hartzera, nahiz eta ordu gutxi izan, bidaiariak eramateko eta ekartzeko lanpetuta ibili ondoren. Mekanikarien zainketaren menpe jartzeko unea da. Hegazkinak oso goiz ateratzen dira airetara, ia beti egunsentiarekin. Baina lehen argiak baino lehenago, hegazkin laguntzaileak eta pilotuak iristen dira, metaleko txori horiei giza aurpegia jartzeko. 400 profesional baino gehiago, gehienak bizkaitarrak, erritmo neka lan egiten dute, beti erlojuaren kontra, Bilbok Europako hiri nagusiekin aireko konexio azkar eta eraginkorra izan dezan. Erreportaje honek Loiun egoitza duen hegazkinetako baten eta haren tripulazioaren bizitzako egun bat kontatzen du.
EC-LUO matrikula duen hegazkina Vueling-ekoa da. Airbus 320 bat da, 180 bidaiari har ditzakeena, eta agian Loiun gaua pasatzen duten hegazkinen artean bilbotarrena da. Arrazoi berezi batengatik: bere aluminiozko larruazala estaltzen duen binilo gorri-zuriagatik. Goizeko sei eta hamar dira 'La Paloma'-n, eta iluntasunak ez du oraindik Athletic-en armarria bereizten uzten. Hegazkinak noizbehinka futbolariak garraiatzen ditu, baina gainerako egunetan ohiko linea-hegazkin bat da. «Diseinu honekin, gehienetan begi asko erakartzen ditugu aireportu gehienetan», azaldu du Dani Sánchez Alea-k. 47 urteko asturiar hau, Erandion bizi dena, izango da gure komandantea.
Dani-k gaurko bere taldearekin elkartzen da. Enrique Iglesias, A Coruñako jatorrikoa, kopilotu lanak egingo ditu. Leire Uribarri, Mungiakoa, nagusi izango da. Eta tripulazioa Gaizkane Puente, Andrea Marín eta Aida Pérez hegazkin laguntzaileekin (aviación-ean TCP bezala ezagunak) osatzen da.
Seiak ongietorri-briefingean elkartzen dira. Cristina-ren lurreko laguntza dute, talde gizona osorik dagoela ziurtatzen duena. «Norbaitek gaixotzen bada edo arrazoiren batengatik atzeratzen bada, beti dugu ordezko bat zain, Loiutik 60 minutura baino gutxiagora», azaldu du. Helburua da hegazkinak ahalik eta denbora gutxien egotea geldi. Lurretik geldi dagoen hegazkina hondamendi bat da. Airelineak milaka euro galtzen ditu ordu bakoitzeko alferrik galtzen denagatik. Airbus 320 batek 100 milioi euro balio dezake. Inbertsio handia amortizatu behar da. Eta gero, kalte-ordainen kontua dago. Hegaldia bi ordu baino gehiago atzeratzen bada konpainiaren erruz, 250 euro ordaindu behar zaio bidaiari bakoitzari. Zenbatzen badira, ia 50.000 euro ateratze bakoitzeko.
«Denok ondo gaude, animoak eta hegan egiteko moduan?» Hau da beti pilotu batek egiten duen lehen galdera. «Garrantzitsua da, erantzukizun handia dugu han goian eta %100ean egon behar dugu». Hurrengoa eguneko hegaldi plana azaltzea da. Gaur lau jauzi egingo ditugu tripulazio honekin. «Lisboara joan eta bueltan etorriko gara. Eta gero Alacantera eta itzulera», iragartzen du Dani-k. Baina hegazkinak ez du han geldituko. Arratsaldean talde aldaketa egongo da Loiun eta Athletic-en Airbus-ak Milanera ekingo dio bideari. Italiako hirian lurreratu ondoren, etxerako bueltan etorriko da gauean lotara. Ia 4.000 kilometro izango dira. Atseden ordu gutxi batzuk baino ez, dena berriro hasi aurretik. Horrela, urtean 365 egun. «Honek ez du inoiz gelditzen. Hegazkin bat gelditu egiten da berrikuspen berezi bat egiten zaionean. Eta, kasu horretan, beste hegazkin bat bidaltzen digute».
Briefing-ak meteorologiaren errepasoa ere barne hartzen du. «Gaur ez da hego-haizerik egongo Loiun». Tripulazioak arnasa hartzen du. «Ez zait axola egun horietan hegan egitea. Zaila da, baina ohituta gaude, nahiz eta ulertzen dudan bidaiarientzat deserosoa dela», baloratzen du komandanteak. Azken argibideak aparatuaren kabinarako sarbidea ematen duen hitz gakoari buruzkoak dira. Segurtasun-babes bat da, Biki Dorreen atentatuaz geroztik hedatua.
Bilerak amaitu eta egiaztapenen unea iristen da. Kabina-tripulatzaileek segurtasun-materiala berrikusten dute. Karritoak eta catering-a egiaztatzen dituzte. Datu-datagailuak onartzen dituzten mugikorrak ere bai. Energia izugarria desκολtzen dute. Arintasunez mugitzen dira hegazkinaren txoko estu guztietan. Leire, Gaizkane, Aida eta Andrea-ren buruan buruz dakiten zerrenda bat errepikatzen da.
Dani-k txaleko islatzaile bat jartzen du eta pistara jaisten da. Hegazkinaren ikusizko egiaztapena egiteko unea da. Egunsentia besterik ez da. Burua 320-aren turbina erraldoian sartzen du. Pitzadurarik edo motorra egoera onean ez dagoenaren zantzurik bilatzen du. Gero lurrera begiratzen du. «Batez ere olio edo beste likidoen isurketarik ez dagoela eta dagoeneko ez dagoela konektatuta dagoen kable edo mahukarik ziurtatzen duzu». Dena zuzen dago.
Ez dago gehiagorako astirik. Lisboara doazen lehen bidaiariak hegazkinean igotzen dira. Igoerak ia ordu erdi irauten du. Eta hori oso modu ordenatuan egiten denean. Hegazkin laguntzaileek bidaiaririk ez blokeatzea zaintzen dute, adibidez, ekipajea konpartimentuetan ezin duelako jarri. Pertsona bakar batek ere tapoi siportezina sor dezake beste 179rentzat. «Gaurko bezalako etengabeko biraketak egiten dituen hegazkin baten sekretu handia da jauzi bakoitzean puntuala izaten saiatzea», azaltzen du Leire-k. «Lehenengo irteeran atzerapenak pilatzen hasten bazara, gauza pilatu eta okerrera egin dezake egun osoan zehar. Horregatik da garrantzitsua lehen minututik orduan egotea».
Eguneko lehen misioa oso ondo doa. 07:42an ateratzen gara. Aurreikusitakoa baino 7 minutu beranduago, baina Dani eta Enrique-k denbora berreskuratzen dute hegaldi garaian. Eta helmugara 19 minutuko aurrerapenarekin iristen gara. Arnasa hartzeko unea. Tripulazioak Leire-k ekarritako gozoki batzuk jaten ditu. Zoriontzen dute. Gaur 39 urte betetzen ditu. Taldeak irribarre egiten du. Zoriontsu ikusten dira. «Niri asko gustatzen zait nire lana. Gaur 10 eguneko atsedenaren ondoren etorri naiz eta gogoz nengoen berriro hasteko», kontatzen du pilotuak.
«Oso bokazionala da egiten duguna», argudiatzen du Gaizkane-k. Leioan bizi den profesional honek bere ibilbide profesionalean izan duen oroitzapen onena kontatzen du. «Gizon bat ogitarteko batekin ito egin zen eta urdin jartzen hasi zen. Ez zuen arnasa hartzen. Nire lankide batekin eta biok lortu genuen altxatzea eta Heimlich maniobrak egitea, janaria bota zuen arte. Agian ito ez zedin lortu genuen. Oso ondo sentitu nintzen».
Abiadura bizian, laguntzaileek eserlekuak garbitzen dituzte. Lisboatik Bilbora doan hegaldiko lehen bidaiariak igotzen hasten dira. Liturgia errepikatzen da: segurtasun neurrien erakustaldia, gerrikoak lotuta eta airean. 13 minutuko atzerapenarekin ateratzen gara. Baina berriro irabazten diogu erlojua zeruan. Loiun lur hartzen dugu 8 minutuko aurrerapenarekin.
Gauzak ondo doaz. Eta hori, hegaldi guztietan zerbait berezia gertatzen dela. Goizeko lehen jauzian, bidaiari batzuk apur bat zalapartatsu zihoazen, Jon Kortajarena modeloa eta bere haurra zihoazelako. Eta orain Alacantera eramaten gaituen jauzian, begi asko erakartzen dituen txakur laguntzaile erraldoi bat dago. Leire bereziki adi dago egoera horiei. «Gure lanaren parte da, bidaiariari lasaitasuna ematea eta laguntza eskaintzea».
Hegaldi berria. Oraingoan Levante kostaldera. Denbora oso azkar pasatzen da airean. Enrique zerbait jaten saiatzen da Dani aginte-makiletan dagoen bitartean. Pilotuek beti jaten dute menu desberdin bat eta ordu desberdinetan. «Intoxikazio posible bat prebenitzeko da». Laster Mediterraneoaren argia ikusten dute. «Ibilbide eta aireportu oso politak daude, egin berri dugun Lisboako hurbilketa edo Bartzelonakoa bezala». Loiura itzultzean (ere orduan), tripulazioak bere lanaldia amaitutzat ematen du. Baina Athletic-en Airbus-ak ez du gelditzen. Talde berri batek Milanera eramango du azkenean Bilbora itzultzeko 22:13an. Gauez dagoeneko. 6 jauzi izan dira, 3.847 kilometro eginda eta 1.052 bidaiari garraiatu dituzte. Bihar egun berri bat eta beste zortzi jauzi espero dira (bi bisita Sevilla-ra, Oporto eta Bartzelona).
