Lurraren azpian dagoen onddo-sareen mundu ezkutuaren eskala planetarioa agerian utzi du zientzia-aldizkari batean argitaratutako ikerketa berri batek. Nazioarteko ikertalde batek osatutako lehen mapa global honek erakusten du sare horien luzera guztia batuta, Lurretik Eguzkiraino milioika aldiz joan eta etorri ahal izango ginatekeela.
Onddo mikorriziko arbuskularrek (AM) Lurreko landare espezieen % 70 ingururekin sinbiosi-harremanak sortzen dituzte. Sare hauek lurraren «sistema zirkulatorio» gisa funtzionatzen dute, karbonoa, mantenugaiak eta ura landareen eta lurzoruaren artean garraiatuz. Landareek fotosintesiaren bidez finkatzen duten karbonoa azukre moduan ematen diete onddoei, eta trukean, onddoek fosforoa, nitrogenoa eta ura bezalako elikagaiak eskuratzen laguntzen diete landareei.
Ikerlan berri honek, Science aldizkarian argitaratua, lurpeko sare fungikoaren benetako inpaktua erakusten du, mapa interaktibo batekin batera. Tresna hau zientzialarientzat eta arduradun politikoentzat baliagarria izango dela espero dute, sistema fungikoek jasaten dituzten mehatxuak identifikatzeko eta kontserbazio-neurriak hobeto bideratzeko.
Mundu osoko 16.000 lurzoru-laginetatik abiatuta, ikertzaileek ikaskuntza automatikoko ereduak erabili dituzte sareen dentsitatea argitzeko. Kalkulatu dutenez, sare horiek 110 mila bilioi kilometro inguruko luzera dute eta 300 megatona karbono masa dute, bizirik dauden izaki bizidun guztien masaren % 50a baino gehiago.
Ekosistemen ingeniari gisa, sare hauek funtzio garrantzitsua dute klimaren erregulazioan, urtero 4.000 milioi tona CO₂ baliokide finkatzen baitituzte lurzoruan. SPUNeko zuzendari Toby Kiers-en arabera, «nahiz eta denbora luzeegian onddoei ez zaien behar bezainbesteko garrantzirik eman klima-aldaketari eta kontserbazioari dagokienez, orain da egoera hori aldatzeko unea».
Mapak erakutsi dute larre-ekosistemek dutela biomasa mikorrizikoaren % 40 inguru, baina babes gutxien dutenen artean daude eta nekazaritza-lur bihurtzen ari dira azkar. Horrek sareen dentsitatea murrizten du eta lurzoruaren gaitasuna ahultzen du karbonoa biltegiratzeko eta mantenugaiak birziklatzeko.
SPUN erakundeak Underground Atlas tresna digitala jarri du abian ekosistema hauek babesteko. Ikerketek erakusten dute onddo mikorrizikoen biodibertsitate-gune garrantzitsuenen % 90 baino gehiago eremu babestuetatik kanpo daudela. Ikerketa berriek funtzionamendua hobeto ulertzeko aukera ematen dute, sistema horiek babesteko eta elikagaien segurtasunetik klima-aldaketaraino dauden erronkei aurre egiteko.
