Kontzeptu hau, lehen ardo ona eskatzeko erabiltzen zena, orain umoregileen lanetan ari da. Idoia Torregarai (Usurbil, Gipuzkoa, 1974) eta Mirari Martiarena (Oiartzun, Gipuzkoa, 1986) urteekin eta adinarekin batera ontzen ari dira, eta beraien azken bakarrizketa emanaldian, Eskailerapekoa, betiko umore ukituarekin oholtzara ekarri nahi izan dituzte ezkutuan gordetzen diren gaiak.

2018an hasi zuten umorezko bakarrizketak egiteko bide hau. Sortze prozesuan, bakoitzak bere nahi pertsonaletatik abiatzen da, eta hitz egiteko gogoa duten gaiaren arabera aukeratzen dute zertaz arituko diren. Ordubete baino gehiagoko emanaldian, beraien ikuspuntua eskaintzen dute eta ikusten dutenari kritika zein barre egiten diote.

Mirari Martiarena k azaldu duenez, Eskailerapean eguneroko gauza asko daude ondo gordeta eta ezkutatuta, ez soilik beraien bizitzetakoak, baizik eta beraien adin eta belaunaldiko emakumeen bizitzetan daudenak, askotan hitz egiten ez direnak. Ertz horiei arreta jarri eta umorez eta begirada kritikoarekin plazaratu nahi dituzte.

Idoia Torregarai k gaineratu duenez, emanaldiaren edukia berria da, eta zortzi urteko ibilbidearekin metatutako esperientzia eta ezagutza gehitzen doaz, formatua mantenduz. Bi belaunaldi ezberdinetakoak izan arren, ikusleak beraien bizipenekin identifikatzen direla nabarmendu du.

Martiarenak bere 40 urteak eta inguruan hitz egiten den 40 urteko krisialdia, gazte izatearen ideia edo bidaiatzeko beharra bezalako gaiak jomugan hartzen ditu. Horrez gain, gorputzaren inguruan hitz egiteko gogoa du, emakume lodi bezala bizitzearen esperientzia eta horri buruzko kritika soziala eginez. Torregaraik, berriz, amatasunaren ibilbidea, nerabezaroa etxean eta norbere nerabe izatearen esperientzia, eta perimenopausia jorratzen ditu.

Umorea erabiltzea ezkutuan dauden gaiak publiko aurrean errazago uztartzeko tresna dela adierazi dute. Gizartean gai horiei buruz teorikoki hitz egiten dela, baina beraiek bizipenetatik eta barre eginez egiten dutela azpimarratu dute. Umorea kritika egiteko eta ondo pasatzeko estrategia dela diote, eta horrela, hitzaldi formalagoetara joango ez liratekeen pertsonak ere erakartzen dituztela.

Printzipioz publiko guztiarekin konpartitu nahi duten arren, beraien adineko jendearekin, bereziki emakumeekin, konexioa lortzea errazagoa dela aitortu dute. Hala ere, 30 urtetik gorako publiko zabala dutela diote, erreferentzia partekatuak dituztelako.

Emakumeek sortutako umorearen beharra azpimarratu dute, askotan gizonezkoen umorea unibertsaltzat hartzen den bitartean, emakumeenari etiketa jartzen zaiola salatuz. Gizonak ere, beraien emanaldiak gozatzeko gai direla ikustea garrantzitsua dela diote. Kultur sailetik baino berdintasun sailetik gehiago kontratatzen direla aipatu dute, eta emakumeak umorean objektu izatetik subjektu izatera pasatu direla.

Duela zortzi urte hasi zirenetik, euskarazko bakarrizketen eszena aberastu egin dela nabarmendu dute, emakume gehiago oholtzara igo direlako. Euskal Herrian, euskaraz eta euskal erreferentziekin egitea funtsezkoa dela diote.

Euskal Herriak umore tradizio handia duela gogorarazi dute, antzerkian, bertsogintzan eta telebistan ere presente egon dela umorea. Oholtzara igotzeak indarra, gozamena eta betetasuna ematen diela adierazi dute, eta bakoitzaren azterketa pertsonala dela sentitzen dutela.

Azken urteetan izandako bilakaerari dagokionez, ahalduntzea eta oholtzan lekua dutela sinestea azpimarratu dute. Bikote bezala, elkarrekin gauzak egiteko eta partekatzeko gogoa eta ilusioa mantentzen dutela gaineratu dute.