Lasarte-Oria ko Nahia Intxausti idazleak, txikitatik idazteko joera izan arren, azken urteetan alde batera utzita zeukan pasioa berreskuratu du. Minbiziaren diagnostikoak poesiara hurbildu zuen, eta horren emaitza da Pamiela argitaletxearekin kaleratu duen Zainetatik zilarra izeneko lehen poema liburua. Liburu honek Ernestina de Champourcin XXXV. Poesia Saria irabazi du, eta egilea pozik dago, baina baita bertigo puntu batekin ere, bere lanak hartu duen ibilbidearengatik.
“"Minbiziak eman dit aukera bat itzultzeko hainbeste maite nuen mundura; hau da, literatura. Beharbada eguneroko bizitza produktibo eta erreproduktibo honetara horren kateatua zegoen pertsona bat izanik, pixka bat alde batera utzita neuzkan lasaitasunetik eta plazeretik egiten ditudan gauzak. Gaixotasunak opari batzuk eman dizkit, eta idaztea adibide bat da."
Intxaustik adierazi duenez, gaixotasunak aukera eman dio literaturaren mundura itzultzeko, eguneroko bizitzaren zama arinduz. Sorkuntza prozesua diagnostikoa jaso zuenean hasi zen, burura etortzen zitzaizkion irudiak apuntatuz. Kimioterapia jaso zuen hilabeteetan idazteari utzi zion arren, normaltasunera itzultzeko ariketan zegoenean etorri zitzaion inspirazio uholde handiena.
Naturak funtsezko papera jokatu du bere sendatze prozesuan eta sorkuntzan. Mendia eta itsasoa beti izan ditu babesleku, eta gaixotasunaren garaian naturaren erritmoetara hurbiltzeko beharra sentitu zuen. Naturak sendatzen duela eta helduleku literario hoberik ez zuela aurkitu azpimarratzen du. Gainera, kimioterapia bera ere naturatik datorrela gogorarazten du, zuhaitz batetik, eta horrek hausnartzera eraman du.
Liburuan, Intxaustik minbizi prozesu batean presio estetikoak duen zama izugarria ere jorratzen du. Iñurri elkartearen gogoetak ezagutzen zituen arren, gaixotasuna bizi izan duenean ohartu da estetikak osasun sisteman eta maila sozialean duen indarraz. Kontsultetan aholku estetikoak lehenesten direla salatzen du, osasunaren edo sendatzearen aurretik, eta hori sistema “zisheteropatriarkalaren” adibide bat dela dio. Bularra berreraikitzeko aukerak ere ez direla berdinak kasu guztietan azpimarratzen du, normatibitatetik gertuago dauden emakumeei aukera gehiago eskaintzen zaizkiela adieraziz.
Idazleak bere esperientzia pertsonaletik hitz egiten duen arren, liburuan kolektibizatzeko ariketa egiten du, saretzearen garrantzia azpimarratuz. Saretze horri esker, gaixotasuna eta gorputza gai politikoak direla konturatu dira, eta hobetu beharreko gauzak ikusarazi nahi dituzte. Azkenik, gaixotasunak ez duela soilik gaixoa zeharkatzen, baita ingurukoak ere, bereziki haurrak, eta hori ere poemetara eraman nahi izan duela dio, Susan Sontag idazlearen ideiak gogoratuz.
