Edurne Ellakuria eta Txomin Egiluz herritarrek oroimen historikoaren esparruan egindako lanari esker, Francisco Garteiz Ipiña Eusko Gudarosteko borrokalariaren patua argitu da neurri handi batean. Garteiz Barakaldoko auzokidea zen, baina Arrankudiaga-Zollon bizi zen 1936ko altxamendu faxista hasi zenean. Orduan, Araba batailoian eman zuen izena militar matxinoen eta erreketeen zein falangisten erasoen aurka borrokatzeko.

Garteiz Estabilo konpainian aritu zen hasieran, eta gero Urrutia metralleta konpainian borrokatu zen 1937ko martxora arte. Ondoren, Malato batailoian sartu zen, non bigarren konpainiako sarjentua izendatu zuten. Dokumentazioak erakusten du maiatzean soldata kobratu zuela Malaton, baina ekainean armada frankistak Bilbo eraso eta hiriburua frankisten esku geratu zenean, Malatoko unitateek baja ugari izan zituzten.

Une horretan galdu zen Francisco Garteiz Ipiñaren aztarna, eta bere familiak ez zuen berririk izan hamarkadetan. Azkenean, hainbat agiritegi miatuta, Loiuko ospitalean hil zela egiaztatu dute azaroaren 6an, biriketako tuberkulosiaren ondorioz. Bi egun geroago, Bilboko Udal Hilerrian (Derion) ehortzi zuten, eta 1948an gorpuzkiak Bilboko hezurtegira eraman eta erraustu zituzten.

Heriotzaren data eta arrazoia argitzea lorpen esanguratsua da ikertzaileentzat eta senideentzat. Hala ere, Ellakuriak eta Egiluzek oraindik ez dute argitu zer gertatu zen Malato batailoia desegin zenetik gudaria hil zen arte, eta zalantzak dituzte ea Laredon edo ospitalean harrapatu ote zuten eta errepresaliatu izan ote zen.