Zarauzko Udala k jakinarazi du laster amaituko direla Santa Klara komentuko eraikin nagusiaren beheko solairuan egindako zaharberritze lanak. Ekipamendu kultural berri honek egungo eskaintza zabalduko du, eta orain arte espazio egokirik ez zegoelako mugak zituzten jarduerak hartzeko aukera emango du, hala nola kongresu txikiak, erakusketa zabalak edo ikastaroak.

Lehen fase honek eraikin nagusiaren beheko solairu osoa, 3.000 m2 baino gehiago, martxan jartzea ahalbidetuko du, gela zabalak eta espazio polibalenteak eskainiz programazio berrirako. Gainera, elizatik sarbidea duten komun egokituak ere prestatu dira, espazio horretan egiten diren ekitaldi guztien baldintzak nabarmen hobetuz.

Zaharberritze hau urteetako lan eta kudeaketaren ondoren iritsi da. Izan ere, Xabier Txurruka alkate ak adierazi duenez, "ia 9 urte igaro dira Santa Klara komentua eta inguruko lurrak eskuratzeko lehenengo elkarrizketak hasi genituenetik. Lau klaratarrek Oñati ko komentura joan zirenean gauzatu zen akordioa. 2021eko uztailean, Udalbatzar rak aho batez onartu zuen erosketa, eta udal gobernuak zaharberritze proiektu oinarrizko bat egiteko enkargua eman zuen, zarauztar guztien zerbitzura ekipamendu kultural moderno bat izateko helburuarekin".

2023ko udaberrian, Santa Klara Lab prozesu parte-hartzailea jarri zen martxan, herritarrekin elkarlanean eraikin multzo monumental honen etorkizuneko erabilerak zehazteko. Jasotako irizpideekin, zaharberritze proiektuaren oinarrizko programa landu zen.

4,5 milioi euro inguruko inbertsioa egin da. 2024an, proiektuaren garapen fasean, ondarearen babesak eskatzen zuen zaharberritze zientifikoaren eskakizunek hasierako aurreikuspenen aurrekontua hirukoiztu zuten, proiektuaren bideragarritasuna zalantzan jarriz. Orduan, udalaren aldetik, esku-hartze partzialeko proiektu bat enkargatu zen, ia 4,5 milioi euro ko inbertsioa izan duena. Horretarako, Europako funtsetatik zetozen 3 milioi euroko dirulaguntza mantendu da.

Eraikin multzoarekin batera, Udal ak komentuko nekazarien lur-zatiak ere erosi zizkien Klaratarrei. Partzelaren erosketak, Salberdin eremuko espazio libreak lagatzearekin batera, gaur egun Amalur parkea bezala ezagutzen dugun hiri eraldaketa ahalbidetu du. Parke hau Zarauzko birika berdea bihurtu da, 25.000 metro karratu baino gehiagorekin udalerriaren erdigune geografikoan. Gainera, Euskotren en geltoki berria eraiki ondoren, Amalur parkean hiri ardatz berri bat sortu da, parkea Gaztainpe rekin lotzen duen beheko pasabideari esker, eta horrek nabarmen hobetu du udalerriko ipar-hego mugikortasuna.

Santa Klara komentuan egindako esku-hartzea prozesu luze, konplexu eta benetan aberasgarria izan da. Komentuko proiektu osoa duela denbora hasi zen, eta lehen fase honetan eraikinaren energiaren zaharberritzea eta beheko solairuaren egokitzapena egin dira.

"Esperientzia zorrotza izan da, kanpoko baldintzetara etengabe egokitzeko beharragatik markatua. Horien artean, Europar Batasun aren Next Generation laguntza ekonomikoak ezarritako epe eta ekonomiaren mugak, eta Gipuzkoako Foru Aldundi ak ezarritako ondarearen kontserbazioaren eskakizunak. Horrek guztirak koordinazio, egokitzapen eta erabakiak hartzeko ahalegin handia eskatu du", adierazi du Zarauzko Udal eko Bulego Teknikoko arduradun Iratxe García de Vicuña k.

Esperientzia oso positiboa eta hezitzailea izan da. "Zailtasunak gorabehera, Santa Klara komentuko lehen faseko obra esperientzia oso positibo eta hezitzailetzat jotzen dugu. Horrek aukera eman digu ulertzeko sakonago zein konplexua den eraikin historiko batean esku hartzea, eta garrantzia duela egungo beharren, energiaren eraginkortasunaren eta lehendik dagoen ondarearekiko errespetuaren arteko oreka aurkitzeak", adierazi du alkateak.

Bestalde, proiektuaren arduradun taldeko zuzendari den Xabier Uranga arkitektoak ere bat egiten du zaharberritze prozesu honen konplexutasunarekin: "Balio handiko eraikin historiko baten aurrean geunden, mendeetan zehar egindako geruza eta aldaketa askorekin. Horregatik, hasieratik ulertu genuen esku-hartze hau ez zela obra tekniko bat soilik, baizik eta eraikinari entzun eta bere historia ulertzea eskatzen zuen prozesu bat".

Komentuaren balio arkitektoniko eta historikoa errespetatzea. "Helburua - Urangaren arabera - komentuko balio arkitektoniko eta historikoa errespetatzea izan da, eta, aldi berean, espazioa gaur egungo beharretara egokitzea. Oreka hori bilatzea izan da proiektu honetako erronka nagusietako bat. Bereziki pozten nau pentsatzeak itxita eta erabilera mugatua izan duen eraikin bat berriro ere Zarauzko bizitza kultural eta sozialaren parte izango dela".

Berezko ekipamendu kulturalen sarearen barruan erreferentziazko elementu izateaz gain, Santa Klara eliza eta komentua osatzen duten eraikin multzoa bera da gure hiribilduaren ondare historiko eta artistiko nagusietako bat, Torre Luzea, Narros jauregia edo Santa Maria la Real parrokiaren multzo arkeologiko monumentala bezalako eraikinekin batera. "Azpimarratzekoa da eraikinaren ondare balioa eta Zarauzko Udala k eraikinean ezarri nahi duen erabilera berriaren beharrak uztartzeko egindako lana.
Prozesu luzea izan da, eraikinaren azterketa sakonean oinarritua, azterketa historikoak, harriarenak... txertatuz", adierazi du Gipuzkoako Foru Aldundi ko Ondare Historiko Artistikoaren Zerbitzuko arkitektoak. "Erantzunak, eraikinaren ondare balioekin eskatzen diren eskakizun berriak uztartzea lortu du, eta horien artean austeritatea balio gisa azpimarratuko nuke". Josu Maroto k "Udala ren, Aldundi aren eta proiektua idatzi zuen taldearen arteko lankidetza, baita obra gauzatu duten enpresen dedikazioa" azpimarratu ditu. Lehen fase honek bere jarraipena izango duelakoan gaude".