ItsasBalfegó-k eta Azti zentro teknologikoak osatutako ItsasBalfegó-k, Getaria ko uretan ezarritako urdin-arrain haztegietan, erronka garrantzitsu bati egin behar dio aurre: 80 atun harrapatzetik 1.500 ale harrapatzera nola pasatu. Proiektu hau epe luzerako dela adierazi dute, eta duela gutxi Eusko Jaurlaritza ri luzatutako eskaera batean oinarritzen da, datozen 50 urteetan jarduera hori egiteko baimena eskatuz.
2025ean egindako proba pilotuak erakutsi duenez, urdin-arraina haztegi sumergarrietan haztea «teknikoki posiblea da eta Kantauri itsasoan duen bideragarritasun ekonomikoaren oinarriak jartzen ditu». ItsasBalfegó-k lehen hazkuntza zikloa arrakastaz osatu zuen, Gipuzkoa ko kostaldetik 48 kilometrora harrapatutako 80 aleekin. Jarduera hau Itsas Jaurlaritzako Arrantza Idazkaritza k eta ICCAT (Atlantikoko Tunei Buruzko Nazioarteko Batzordea) erakundeak kontrolatu zuten.
«Frogatu dugu urdin-arraina haztea posible dela Kantauri itsasoan. Orain, bideragarria, segurua eta jasangarria dela ziurtatu behar dugu eskala handian. Horregatik, 2026a oinarriak finkatzeko urtea da», adierazi du Juan José Navarro, ItsasBalfegó-ko zuzendariordea. Izan ere, 2025eko kanpainan, 100 kilotik gorako aleen banku bat aurkitzeko sareta erabili behar izan zuten ia bi astez nabigatzen. «Esfortzu maila hori mantentzea ez litzateke jasangarria izango operazio industrial batean», azaldu dute.
Baliabideen kokapenaren eraginkortasuna hobetzeko helburuarekin, Azti eta Euskal arrantza sektorea k ekain eta uztail bitartean Kantauri itsasoan egindako lehen urdin-arrain prospekzio kanpaina integrala garatuko dute. Ekimen honek espeziearen bankuak aurkitu eta karakterizatu ahal izango ditu, etorkizuneko harrapaketa operazioak errazteko mapa bat sortzeko. Horrela, haztegi instalazioetan haziko diren atunak bilatzeko kostua ekidin nahi da. Bi igerileku sumergarri hauek Getaria ko portutik 3,7 milia itsasora daude.
80 aleetatik 1.500 aleko bolumen industrialetara pasatzeak «haztegietan bertan oso kualifikatuak dauden urpekaritza-taldeak izatea eskatzen du», adierazi dute. Atun biziak igerilekuen artean harrapatzeko, atoi-tzeko eta lekualdatzeko maniobrak konplexuak dira teknikoki eta prestakuntza espezifikoa behar dute, bai lan-segurtasunagatik, bai animalien ongizateagatik.
2025eko kanpaina pilotua behin-behineko baimen batekin egin zen, sareta bidezko arrantza ez baitago baimenduta oro har Kantauri itsasoan hamabi milia barruan. Horregatik, proiektuaren garapen industrialak baimen iraunkorrak behar ditu orain ICCAT, Arrantza Idazkaritza Nagusia eta Eusko Jaurlaritza ren aldetik. ItsasBalfegó-k ez du bolumen handiko kanpainarik konprometituko, erregulazio marko sendo eta egonkorra izan arte.
«Ez dugu proiektu bat nahi urte baterako, hamarkadetarako baizik. Horrek oinarri legal sendoak eskatzen ditu, eta horretan ari gara lanean administrazio guztiekin», dio Navarro k. ItsasBalfegó-k baieztatzen du Euskal arrantza sektorea rekin hitz egiten ari dela ekimenerako bazkide gisa formalki sartzeko. Horrek proiektuaren izaera kolektiboa indartuko luke eta Euskadiko urdin-arrainaren balio-katean inplikatutako eragileen interesak lerrokatzen lagunduko luke. Gainera, ekimen honek Euskadiri esleitutako urdin-arrainaren arrantza-kuota aprobetxatzea ahalbidetzen du, bere lagapena saihestuz, kostalde euskaldunean enplegu kualifikatua sortzea sustatzen du eta «lurraldeko goi-mailako jatetxeen sektore ezagunak kalitate goreneko urdin-arrainarekin hornitzea» du helburu.
Enpresa azaldu duenez, proiektuak une oro errespetatzen ditu arrantza artisauaren eremuak eta kuota, eta jarduera osagarri gisa ulertzen da, eskaintza dibertsifikatuz arrantza tradizionalarekin lehiatu gabe. Jarduera-fase guztiak Eusko Jaurlaritza ren, Arrantza Idazkaritza Nagusia ren, ICCAT, Itsas Kapitanordetza, Kostaldeko Probintzia Zerbitzua eta Getaria eta Zarautz ko udalen gainbegiratze eta baimenpean garatzen dira, eta etengabeko ingurumen-zaintza sistemak dituzte, sentsore eta kameren bidez.
