‘Apasta’: Arrainak erakartzeko erabiltzen den arrantza-teknika

Zumaian eta Euskal Herriko beste hainbat kostaldeko herritan erabiltzen den arrantza-teknika eta horrekin lotutako hitzak aztertzen dira.

Irudi generikoa itsasontzi baten ingurukoa.
IA

Irudi generikoa itsasontzi baten ingurukoa.

‘Apasta’ izeneko teknika, arrainak erakartzeko uretara botatzen den masa, Euskal Herriko hainbat kostaldeko herritan erabiltzen da, eta berezitasun dialektal eta erabilerak ditu.

Zumaian eta inguruko herrietan, hala nola Pasaian, Zarautzen eta Getarian, ‘apasta’ deitzen zaio arrainak erakartzeko uretara botatzen den masari. Bizkaiko kostaldean, berriz, ‘mazi’ edo ‘masi’ hitzak erabiltzen dira, eta gaztelaniazko baliokideak ‘macizo’ eta ‘engodo’ dira.
Jexux Gorostolak eta Akelino Osak azaldu dutenez, antxoa buruak eta puxkak erabiltzen ziren apasta egiteko, eta ondoren txitxarroietara joateko. Apasta hondotik gora ekartzeko baliatzen zen, arraina erakartzeko helburu nagusiarekin.
Txiliku idazle zarauztarrak adierazi duenez, apasta egiteko hainbat formula zeuden: beste arrain batzuen erraiak eta arrabak, masa sendotzeko irina, hondarra eta salmuerako gatza, besteak beste. Gainera, ‘apasta botatzea’ esamoldeak beste norbait engainatzeko bidea prestatzea ere esan nahi du.
Getarian, Hondarribian eta beste hainbat lekutan, apasta egiteko makina bat erabiltzen da, eta horri ‘errota’ deitu izan zaio zenbaitetan. Makina horrek arraina txikitzeko balio du.
Ondarroan, ‘mazi/mazixe’ izenarekin ezagutzen da apasta. Bertako hizkeran, bakailao urdail eta hesteak birrinduta egiten zen pasta, batez ere sardinetan arraina erakartzeko erabiltzen zena. Kalitate handienekoa arrantzaleek mazi hoberentzat jotzen zuten, baina hondakin gehiagorekin egindakoak ere baziren.
Bermeon eta Mundakan, ‘mazidxe’ edo ‘masidxe’ erabiltzen da. Arrantzaleen artean, ‘mazi’ hitza itsasora botatzen den karnata izendatzeko erabiltzen da, arraina erakartzeko. Hala ere, hitz honek zikinkeria eta beste esanahi batzuk ere izan ditu.