Larrabehiak: Sokamuturraren esker bizi diren animaliak

Asier Albiterrek gidatzen duen ganadutegiak arraza honen biziraupena bermatzen du, jaietako ikuskizunen bidez.

Irudi generikoa Euskal Herriko haran berde batean bazkatzen ari diren abereei buruzkoa.
IA

Irudi generikoa Euskal Herriko haran berde batean bazkatzen ari diren abereei buruzkoa.

Asier Albiterrek, Ibarran jaio eta Zumaian bizi den abeltzainak, larrabehiak hazten ditu bere ganadutegian, Albara, hauen biziraupena ziurtatuz.

Asier Albiter en pasioa ez da berria; Ibañarrieta auzoan jaioa eta egun Zumaia n bizi den arren, 10 urterekin hasi zen zezen txikien munduan. Gaztaroan errekortari eta laguntzaile lanetan aritu ondoren, duela hiru urte bere ganadutegi propioa, Albara, martxan jartzea erabaki zuen. Gaur egun, bertan 60 bat buru dituzte, tartean 30 ama eta hainbat txahal.
Albiteren esanetan, larrabehiak oso animalia lasaiak eta eskerronekoak dira beren habitatean eta egunero zaintzen direnean. Ganadutegiaren helburu nagusia jaietara eramatea bada ere, bisita gidatuak eskaintzen dituzte baserriko bizitza eta animaliak ezagutarazteko, eta noizbehinka haragiaren salmenta zuzena ere egiten dute.
XX. eta XXI. mendeen hasieran zezen-festek beherakada handia izan zuten, burokraziaren eta segurtasun-neurrien ondorioz. Hala ere, pandemiaren ostean gorakada bat sumatu da; datuen arabera, 2020tik 2026ra %13,2 igoko dira zezen festa herrikoiak. Gainera, Zegama, Ibarra, Urnieta edo Antzuola bezalako herri berriak batu dira zirkuitura, gazteen artean gogo berezia nabarmenduz.
Kontrobertsiari dagokionez, Albiterentzat gutxiengoen eskubideak ere bermatu behar dira jaietan, gehiengoaren erabakiak errespetatu arren. Ikusleen erdiak emakumezkoak direla eta jatorri askotariko jendea biltzen dela aipatzen du, ikuskizunek kultura ezberdinen gainetik duten erakargarritasunaren seinale.
Abeltzainak naturarekin dugun harremanaz hausnartzen du, eta egungo "maskotismoaren" joera kritikatzen du, animaliei beren izaera kentzen zaiela argudiatuz. Euskal gizartea erabat hiritartu dela dio, eta elkarbizitza errespetutsuaren barruan, iraganean sentitzen zuen "naturarekin dantza egiteko" sentsazioa aldarrikatzen du.
Gipuzkoa n lursail gehienak pribatuak dira, eta jabeek erabakitzen dute haien etekina. Albiterrek larrabehien aldeko apustua egin du, argi duelarik: "Sokamuturrik ez balego, guk ez genuke larrabehirik edukiko. Animalia guzti hauek hiltegira joango lirateke".
Larrabehia galtzeko zorian dagoen animalia da egun, eta sokamuturrak desagertuko balira, arraza are arrisku handiagoan egongo litzateke. Horregatik, abeltzainak dio animalia hauek gure bizitzan eta merkatuan leku erreal bat behar dutela, "Sokamuturren esker bizi dira gehienbat".
Albara ganadutegian, larrabehi bakoitzak urtean bost ikuskizun inguru egiten ditu, kalean 10-15 minutuz arituz. Horrek 25 orduko lana eskatzen du, eta trukean, urteko gainerako 364 egunak zelai eta mendietan aske bizi dira.
Animalia hauen bizi-itxaropena nabarmena da: sokamuturrei esker, 15 urte arte bizi dira. Albiterrek aitortzen du maskota edo lanik gabeko abereek 20 urte inguru bizi daitezkeela, baina azpimarratzen du esnetara edo haragira bideratzen diren abereek askoz gutxiago bizi direla. Larrabehiak beren zahartzaroa iristen dute, beste animalia askok ez bezala.
Asier prest dago datorrenari aurre egiteko. Laster hasiko da bere lanik gogorrena, zezenak jaietan egongo baitira, besteak beste, Mutiloa (ekainaren 27an), Antzuola (uztailak 19), Urduña (uztailak 25), eta abuztuan Itziar, Zegama eta Lapuebla de Labarca bezalako herrietan.