Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak matrikulazio-eremuetako zaurgarritasun-indizeak eguneratu berri ditu, Haur Hezkuntzako (2 eta 6 urte bitartekoak) ikasleei dagokienez. Datu berriek, ISEI-IVEI erakundeak duela hiru urte diseinatutako adierazle honen bidez kalkulatutakoek, agerian uzten dute Gipuzkoan ikasle zaurgarrien tasarik altuenak Urretxu-Zumarraga, Eibar, Arrasate, Beasain eta Azkoitia udalerrietan kontzentratzen direla.
Udalerri horietan, 2, 3, 4 eta 5 urteko geletako ikasle zaurgarrien tasak %30 eta %40 artekoak dira. Horrek esan nahi du ia hamar haurretik lau hezkuntza-desabantailan daudela. Urretxu-Zumarraga eremua da deigarriena, hiru ikastetxerekin, 2023an jaiotako 100 haurretik 38,46 ikasle zaurgarri baititu. Zifra hori areagotu egin da aurreko urtearekin alderatuta. Eibarrek (%37,84), Arrasatek (%34,31), Azkoitiak (%33,78) eta Beasainek (%30,48) ere tasarik altuenak dituzte Euskal Herrian, nahiz eta Bizkaiko Sestao izan ehuneko handiena duena, %42,41eko tasarekin.
“"Ikasle atzerritarren edo maila sozioekonomiko baxukoen banaketa desorekatua da Euskadin segregazioaren faktore nagusia."
Ikasle etorkinen edo jatorri migratzailekoen presentzia gero eta handiagoa eta ikasturtea hasita iristen diren adingabeen hiru laurden atzerritarrak izatea dira zaurgarritasun-tasa altu horien atzean dauden faktoreetako bi. Zaurgarritzat jotzen den ikaslea hainbat ezaugarriren arabera definitzen da, hala nola hezkuntza-premia bereziak, atzerapen heldugabea, hizkuntza-ezagutza eskasa edo egoera sozioekonomiko zaurgarria. Hala ere, onarpen-etapan, adierazlea zaurgarritasun sozioekonomikoan oinarritzen da, adin goiztiarretan familia-egoerak pisu handia baitu.
Pandemiaren ondoren, ISEI-IVEIko espezialistek galdetegi bat prestatu zuten familientzat, gurasoen maila sozioekonomikoari, etxean liburu kopuruari, interneterako sarbideari eta beste baliabide batzuei buruzko informazioa biltzeko. Informazio hori bost aldagairen arabera sailkatzen da, eta horien arabera, %15eko pertzentilaren azpitik dagoen haurra zaurgarritzat jotzen da. ISEI-IVEIren ondorio nagusietako bat da segregazio sozioekonomikoa dela Euskadin hedatuen dagoen segregazio-modua, eta ikastetxe horiek hezkuntza-emaitza okerragoak dituztela.
Estrategia hau 2022aren amaieran aurkeztu zen, Euskal Herrian eskola-segregazioari aurre egiteko helburuarekin. Horretarako, egoera desabantailatuan dauden ikasleak sare publikoaren eta itunpekoaren artean modu berdinean banatzea proposatu zen, ikastetxeek zaurgarritasun-indizea jaitsi zezaten. Hala ere, hezkuntza-komunitatearen barruan ahots kritikoak daude, onarpen-mekanismo berriaren dekretuan "tranpa txiki bat" sartu zela salatzen dutenak, ikastetxeen eta eragin-eremuen arteko zaurgarritasun-indizeen arteko distantzia handia denean diferentzial bat aplikatzera behartzen baititu.
