Bergarako Zezenak ganadutegiaren historia berria une kritiko batetik abiatzen da: bere abere guztiak sakrifikatu behar izan zituzten. "Tuberkulosi kasu baten ondorioz 90 animalia hil behar izan genituen", azaldu du Iñigo Almorzak, ganadutegiko jabeetako batek eta Euskal Zezen Elkarteko kideak, prozesu gogor honen hasiera gogoratuz.
Gaur egun, ganadutegia berriz populatzeko fasean dago, animalia berriak eskuratuz. Almorzak erronka etengabe gisa deskribatzen du lan hori. "Denek uste dute erraza dela, nahi duzunean erosten duzula, ekartzen duzula eta nahi duzuna egiten duzula, baina ez hori. Munduko zailenetakoa da, batez ere Gipuzkoan, Espainian eskatzen ez diren baldintza batzuk eskatzen baititu".
Abereak sartzea zailtzen duten baldintza zehatzei buruz galdetuta, Almorzak epe sanitarioen arteko bizikidetza konplexua zehaztu du. Foru araudiak eskatzen du animaliek negatibo eman behar dutela IBR (Rinotrakeitis Infekzioso Bovina) testetan, 15 eguneko baliozkotasuna dutenak. Epe hori beste betebehar batzuekin talka egiten du.
"Nafarroan behiak erosten ditugu, tuberkulosiaren eta IBRren probak egiten zaizkie eta dermatosi nodularraren aurka txertatzen dira", dio. Arazoa itxaronaldietan datza: "Dermatosiagatik txertatzen baduzu, 28 egunez animaliak jatorrian inmobilizatuta eduki behar dituzu. Eta IBR probak 15 egunetan iraungitzen dira. Hau da, dermatosiagatik 28 egunak igaro direnean, IBRa iraungitzen da. Berriro egin behar zaie IBR probak, baina bitartean tuberkulosiarena iraungitzen da".
Ziklo honek ganaduzaleak behartzen ditu etengabe animaliak maneiu-manga sartzen odol-ateratzera, eta horri laborategien epeak gehitzen zaizkio. "Joan zen astean asteazkenean odol-ateraketa egin genuen, aste bat igaro da eta oraindik ez dugu proben emaitzarik", adierazi du ganaduzaleak. Azaldu duenez, duela gutxi erositako 90 behien lote batetik, erdiak baino gutxiago gaindituko dutela iragartzen dute Gipuzkoara iristeko. Almorzak zurruntasun hori "lehen sektorearekin harremanik ez duten" kudeatzaileei egozten die.
Hazkuntzako zailtasunak gorabehera, Bergarako Zezenak jarduera bizia mantentzen du. Bere abereak Gipuzkoan ez ezik, ohikoan Bizkaia, Araba, Nafarroa, La Rioja, Kantabria eta Valentziako Erkidegora ere bidaiatzen dute.
Gure lurraldean festa giroaren osasunari buruz galdetuta, ganaduzalea irmo agertu da eta erakundeen jarrera publikoaren jarreratik bereizten du. "Zinez, herriaren aldetik, jarrera paregabea da", dio. Horren froga gisa, duela gutxi ospakizun hauek berreskuratu dituzten Gipuzkoako eta inguruko herriak zerrendatzen ditu, hala nola "Eskoriatza, Leintz-Gatzaga, Antzuola, Mutiloa, Nanclares de la Oca edo Eibar".
Almorzak asistentzia-datuetan jartzen du arreta, bere jaioterriko azken jaiak adibide gisa erabiliz: "Bergaran, zazpi ekitalditan, 7.000 pertsona baino gehiago pasa dira zezen plazatik, eta sarrera ordaindu behar den jaietako ekitaldi bakarra da. Eta jendeak baliteke plazara ez joatea bero handia zegoelako, baina sarrera ordaindu du gustuko duelako eta aurrera jarraitzea nahi duelako".
Afizioa bideratzeko eta sektorea egituratzeko, inplikatutako eragileek inoizko sare antolatzaile bat ehuntzen hasi dira. Hortik sortu dira Euskal Larrabe Elkartea, Euskadiko sektoreko hamar bat ganaduzale biltzen dituena, eta Euskal Zezen Elkartea, 300 bazkide baino gehiagorekin, baita Oñati edo Azpeitia bezalako udalerrietan ere hainbat udal-elkarte ere. "Duela bost edo sei urte ez geinen elkartuta. Orain elkartuta gaude, eta orain hartu behar gaituzue, denok karta berdinekin jokatuko dugulako", ohartarazten du Almorzak erakundeekin izandako elkarrizketari buruz.
Araudi mailan, gaur egun egiten dituzten ekitaldi guztiak banan-banan baimenduta daude Eusko Jaurlaritzako Joko eta Ikuskizun Zuzendaritzak. Hurrengo helburua, ganaduzaleak aurreratzen duenez, adingabeekin egiten diren ikuskizunen araudia da, "uztailerako" argira aterako dela espero dute. "Lege proposamen bat sartu dugu Eusko Legebiltzarrean, eta uztailerako aterako dela uste da", azaldu du. PNVren babesa nabarmenduz, "konplexuak kendu" dituen alderdiak, arautu nahi izan baitu debekatu beharrean, eta PSE-EEren babesa ere bai, gobernatzen duten udalerriaren tamainaren arabera beste talde batzuetan ikusten dituen kontraesanak ikusita.
