Uda iritsi da, eta harekin batera Donibane edo San Joan jaia, Euskal Herriko herri askotan ospatzen dena. Jende ugari bilduko da plazetan eta berdeguneetan ekainaren 23an, sugai metaren inguruan. Gazteek oporretako lehen parranda egiteko gogotsu, eta helduek, berriz, giro lasaiagoan, sardina edo trago bat eskuan dutela.
Sua piztu eta dantza taldeek suaren bueltan dantzatuko dute. Baina, zer ote da benetan ospatzen ari garena? Idazlearen arabera, askok ez dute naturaren zikloa edo milaka urte dituen errituaren garrantziaz jabetuko. Sua eguzkiari eskerrak emateko elementu magiko gisa ikusi beharrean, kontsumo objektu bihurtu da, Elizak bereganatua eta kapitalismoak merkantilizatua.
Etxebarriak galdetzen du zergatik jarraitzen dugun udako solstizioaren jaia Eliza ko santu baten omenez ospatzen, eta zergatik utzi diogun benetako auzolanean ospatzeari. Dilema horren aurrean, gutxi batzuk bakarrik mantentzen dituzte antzinako ohiturak: suaren gainetik jauzi egitea, belarrak biltzea, edo egunsentiko eguzkiari begiratzea.
Gehienek, ordea, ekainaren 23ko festara joango dira, adin eta ideologia guztietako jendearekin batera. Idazleak nabarmentzen du, Elizaren errepresioa eta jazarpena salatzen den garai honetan ere, sorginen ondorengoak ere suaren argira hurbilduko direla, kamiseta edo poltsa aldarrikatzaileak soinean. Horixe da, haren ustez, gure kontraesana eta dilema nagusia: San Joan ala Udaburua ospatu nahi dugu?
