Kiralitatearen misterioa argitu dute: molekula bakarra sortzeko metodo berria
Henri B. Kagan eta Kenso Soai kimikariek bizidunek egiten duten bezala molekula enantiomero bakarra sortzea lortu dute, zientziaren aurrerapauso historikoan.
Egilea: Amaia Zubiaga Larrinaga
••2 min irakurtzeko
AA
Molekula kiral baten ereduaren hurbileko irudia, bi enantiomero ispilu-irudi dituena, laborategiko atzealde lauso batean.
Henri B. Kagan eta Kenso Soai kimikariek aurrerapauso historikoa lortu dute molekula kiralen enantiomero bakarra sortzeko metodo berri bat garatuz, bizidunek egiten duten bezala.
Molekula batzuek bi aldaera izaten dituzte, bata bestearen ispilu-irudia izanik. Bi aldaera horiei kiral deritze, eta elkarren ispilu-irudi direnei, berriz, enantiomero. Izaki bizidunek molekula kiral baten enantiomero bakarra izan ohi dute.
“
"Molekulen aldaera bakar bat sortzea lortu dute; hain zuzen, bizidunek berez egiten duten bezala"
Laborategiko erreakzioetan, ordea, kimikariek intereseko molekularen bi aldaerak lortzen zituzten beti, proportzio berean. Bi aldaerek ez dituzte emaitza berdinak izaten zenbait erreakziotan; adibidez, sendagaiak sintetizatzean, aldaera bat terapeutikoa izan zitekeen, eta besteak, kaltegarriak izan zitezkeen albo-ondorioak eragin.
Henri B. Kagan eta Kenso Soai kimikariek molekulen aldaera bakar bat sortzea lortu dute, bizidunek egiten duten bezala.
“
"Henri Kaganek eta Kenso Soaik irtenbide bat eman diote mende bat baino gehiago duen misterio kimiko bati: homokiralitatea nola azaleratu daitekeen berez. Garatu dituzten erreakzio kimikoak ikusgarriak dira"
Henri B. Kaganek ahalik eta enantiomero puruenak sortu nahi zituen, medikamentuen sintesian zuen garrantziagatik. 1960an, talidomida farmakoak arazoak sortu zituen, molekula horren bi enantiomeroak erabiltzen baitziren. Enantiomero batek efektu lasaigarria zuen, baina besteak malformazioak eragiten zituen fetuetan.
Molekulak sintetizatzeko katalizatzaileak erabiltzen dira, erreakzioan laguntzen dutenak. Kimikariek uste zuten katalizatzaileen kiralitateak produktuaren kiralitatea zehazten zuela, erlazio lineal batekin. Henri B. Kaganek hori gezurtatu zuen, eta metodo bat diseinatu zuen enantiomeroetako baten sorkuntza indartzeko; horri efektu ez-linealeko sintesi asimetrikoa deitu zitzaion.
Kenso Soai kimikariak, berriz, katalizatzaileak katalizatzaile gehiago sintetizatzen zituen erreakzio bat diseinatu nahi zuen, prozesu autokatalitiko bat sortuz. 2003an, Soai erreakzioa garatu zuen, non produktuak berak katalizatzaile gisa jarduten zuen, esponentzialki produktu gehiago sortuz.
Henri Kagan eta Kenso Soaik homokiralitatea nola sor daitekeen argitu dute, enantiomero bakarreko produktuak sortzeko aukera emanez. Jakintza hori ezinbestekoa da industria farmazeutikoan, nekazaritzako produktu kimikoetan eta material berrien ekoizpenean.