Ana Zubiaga, EHUko Genetika katedraduna eta Jakiundeko presidentea, Donostian izan zen irailaren 15ean, San Sebastián eko Miramar Jauregian, EHUko Udako Ikastaroen barruan. Ricardo Echepare III. Konferentzia eskaini zuen, "Un único planeta, una sola salud: la biología de un mundo interconectado" izenburupean. Hitzaldiak giza, animalia eta ingurumenaren osasunaren arteko loturak aztertu zituen. Zubiagak elkarrizketa honetan azaldu du One Health ikuspegiaren garrantzia, erronka sanitario globalak, genetikaren aurrerakuntzak eta zientziaren diziplina anitzeko beharra.
Zubiagak azpimarratu duenez, biologiak ez ditu guk ezarritako mugak aitortzen giza, animalia eta ingurumenaren osasunaren artean. Gure eboluzioa, geneak, funtzio biologikoak eta baita gaixotasunak eta mikroorganismoak ere beste animalia batzuekin partekatzen ditugu. Horregatik, esparru horietako batean aldaketaren bat gertatzen denean, normalean besteengan eragiten du, guztiak baitira elkarren mendekoak eta erlazionatuak. Gure osasuna inguratzen gaituen guztiaren osasunaren araberakoa da.
Gure geneen partekatzea da konektatzen gaituen adibiderik argiena. Txinpantzearekin %99ko gene-komunitatea dugu, baina baita arrain edo sagu bezalako espezieekin ere, %80 inguru partekatzen dugu. Kalabazarekin ere %50 partekatzen dugu. Gainera, geneak ez ezik, funtzio biologikoak ere partekatzen ditugu. Adibidez, gizakiaren PAX6 geneak, begiaren garapenean parte hartzen duen proteina bat kodetzen duena, intsektu batean sartuz gero, begi bat sortzeko gai da.
Zubiagak nabarmendu du ingurumenaren degradazioa eta kutsadura direla balioespen txikiena duten eta hurrengo krisi sanitario handia sor dezaketen mehatxuak. Kutsadurak ez du mugarik eta ekosistema ezberdinetatik hedatzen da, airearen, lurraren edo elikagaien bidez. Gainera, kutsatzaileak pilatu eta deribatuak sor ditzakete, arazoa larriagotuz. Adimen artifizial aurreratuaren erabilera maltzurrak ere kezka sortzen dio, bioterrorismoaren arloan.
Antibiotikoen erabileraren aurrean erresistentzia antimikrobianoa ere aipatu du, One Health ikuspegiak zergatik behar den erakusten duen adibide argia. Bakterioek erresistentziak modu askotara lor ditzakete, eta gene erresistenteak eta bakterio erresistenteak mundu mailan hedatzen ari dira. Animalia-ustiategietan antibiotikoen erabilera ere arazo hori sustatzen du. Horregatik, politika globalak behar dira, eta ez da nahikoa eskualde batek arau zorrotzak ezartzea bere bizilagunak egiten ez badu.
Genetikan lau hamarkada eman ondoren, Zubiagak genoma sekuentziatzeko gaitasuna nabarmendu du bere ibilbidean gehien irudikatu ezin izan zuen aurrerapen zientifiko gisa. Teknologiaren eta konputazioaren aurrerapenek zelula edo ehun batean gertatzen dena ulertzeko aukera ematen dute, ikuspegi globalago batetik. Unibertsitateak eta ikerketa-zentroak oraindik diziplina anitzeko lanerako prestatu gabe daudela adierazi du, nahiz eta Euskadiko Nodo One Health bezalako ekimenak abian diren.
Zientziaren ezagutza erabaki politiko eta sozialetan txertatzeko zailtasunak ere aipatu ditu, klima-aldaketaren adibidea jarriz. Zientzialarien ardura ezagutza sortzea, ulertzeko moduan transmititzea eta eztabaida publikoan parte hartzea dela esan du. Azkenik, bizitzari buruzko galdera nagusi bat du oraindik: organismoen arteko konexioak ulertzea, sistema immunologikoaren eta nerbio-sistemaren artekoak, adibidez. Horretarako, adimen artifizialaren eta analisi globalagoen beharra azpimarratu du.
