Gernikako Batzar Nagusien Etxea Bizkaiko Foru Berriaren V. mendeurrenaren omenezko ekitaldi instituzional baten egoitza izan da gaur. Testu juridiko hau, duela 500 urte onartua, Euskadiko egungo autogobernuaren erreferentzia da, eta askatasunaren, itunaren eta identitatearen balioak aldarrikatu dira bertan. Ekitaldiaren erdian, 1526ko Foru Berriaren jatorrizko liburua egon da ikusgai.
Ekitaldian Euskadiko agintari nagusiek parte hartu dute, Imanol Pradales Gil lehendakaria buru zutela. Haiekin batera izan dira Elixabete Etxanobe Landajuela Bizkaiko ahaldun nagusia eta Ana Otadui Biteri Batzar Nagusietako presidentea, baita Bakartxo Tejería Otermin Eusko Legebiltzarreko presidentea eta beste hainbat ordezkari politiko eta instituzional, iraganeko eta oraingoak.
Ana Otadui Biteri Batzar Nagusietako presidenteak ireki du ekitaldia, eta nabarmendu du Foru Berriak gaur egun babesten ditugun eskubideen jatorrian daudela. "Zuzenbide Estatuarekin lotzen diren balioak zabaltzen ditu", esan du, hala nola legearen aurreko berdintasuna, askatasun pertsonal eta ondarearen defentsa, eta emakumeen aitorpen berdintsua, garai hartan Europan arraroa zena.
Elixabete Etxanobe Landajuela ahaldun nagusiak Foruaren gaur egungo indarra azpimarratu du: "Gure iragana da eta gure identitate historikoaren funtsezko zatia da. Bizkaitarrek duela milaka urte beren burua gobernatzea erabaki zuten modua adierazten du". Gaineratu du Forua gaur egungo errealitate bat dela, eta gure autogobernuaren berezitasuna sinbolizatzen duela, zerga-kudeaketa edo gizarte-zerbitzuak bezalako arloetan.
Imanol Pradales Gil lehendakariak adierazi du ospakizuna aukera bat dela Euskadiko autogobernuaren berezitasun historikoa berresteko. "Itunaren espiritua, aldebikotasun eraginkorra, berme sistema eta autogobernu politiko, ekonomiko eta fiskala" nabarmendu ditu. Era berean, gogorarazi du aurten Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa foruak deuseztatu zirela 125 urte betetzen direla, eta horrek ere "eskubide historiko inpreskriptibleak" sortu zituela.
Ekitaldian, Foru Berriari buruzko antzezpenak eta musika emanaldiak ere izan dira, hala nola Nerea Vesga ren dantza eta Iván Allue flautistaren musika. Amaitzeko, Gabriel Ocina ren bertsoek eta Pablo Sarasate ren "Caprice Basque, Op. 24" lanak, Aitzol Iturriagagoitia biolinista eta Eugenio Tobalina gitarra-jotzailearen eskutik, ekitaldiari amaiera eman diote.
Ekitaldiaren ondoren, agintariek "Izan zirelako gara" leloa berretsi dute, eta Gernikako Arbolaren aurrean argazkia egin dute. Ekitaldi hau 2026an zehar luzatuko den jarduera-programaren parte da, eta helburua du herritarrei efemeride honen esanahia hurbiltzea.
Bizkaiko Foru Berria 1526an onartu eta 1527an berretsi zuen Karlos I.a enperadoreak. Testuak bizkaitarren zuzenbide propioa eguneratu zuen, ohituretan oinarritutako autogobernu sistema indartuz. Erreformak garaiko egoerara egokitutako xedapen berriak bildu zituen, eta XIX. mendearen amaierara arte iraun zuen eredu aurreratu bat finkatu zuen. Gaur egun, Foru Berria autogobernuaren funtsezko zutabea izaten jarraitzen du.
