Euskadiko Notarioen Elkargoko dekano Ángel Nanclares Valle k adierazi duenez, Bizkaiko gizartea ez da zahartzen ari, baizik eta denboraren poderioz hobeto iristen da adin aurreratuetara. Horren adierazle da notarietan etengabe erregistratzen diren oinordetza-ekintzen gorakada, horietako batzuk bizirik daudela egiten direnak.
Nanclares ek azaldu duenez, adineko pertsonek argi dute beren ondareari lotutako gai guztiak "ondo lotuta" utzi nahi dituztela. Horrela, beren borondatearen arabera egitea eta, batez ere, seme-alaben arteko etorkizuneko desadostasunak saihestea bilatzen dute. Testamentuaz gain, "figura klasikoa", oinordetza-itunak indarra hartzen du, "egungo eta etorkizuneko egoera lotuta uzteko" aukera ematen baitu.
“"Oinordetza-itunak familia-kohesioa, belaunaldien arteko laguntza sustatzen ditu, eta horregatik gero eta gehiago sinatzen ari dira."
Notarioen dekanoak nabarmendu duenez, nahiz eta tradizionalki gai horiei heltzea "deserosoa" izan den, agur-keinu gisa interpreta baitaitezke, gero eta notario-ekintza gehiago egiten dira. Nanclares ek, Barakaldo n duen bulegoan, jendea "lasaitasunez" ateratzen dela adierazi du, "egin behar zutena eta, batez ere, egin nahi zutena egin izanaren lasaitasunarekin".
Fenomeno honen atzean oinarri biologikoa dago: gero eta adineko pertsona gehiago daude, eta gero eta gehiago iristen dira baldintza onetan laurogeita hamar urteetara. Nanclares ek gogoratu duenez, 1995 ean lanean hasi zenean, 80 urtetik gorako norbait notariara agertzea "ezohikoa" zen.
Finantza-alderdi bat ere badago familia arteko ekintzen gorakadan, batez ere oinordetza-itunetan. Bizirik egindako dohaintzak %1,5 eko zerga dute Bizkaian, baina oinordetza-itunek oinordetzetarako ezarritako hobariak aprobetxatzen dituzte. "Gurasoetatik seme-alabetara ondasunak edo funtsak transmititzea gero eta gehiago gertatzen den fenomenoa da", adierazi du.
Euskal Zuzenbide Zibilaren Legea ren ondorioz, 2015 etik aurrera, oinordetza-itunak indarra hartu du. Bizkaian bazegoen praktika bat, baina Gipuzkoa eta Araba lurraldeetan ezezaguna zen. Orain, EAE osoan gorakada izan du. Notarioen dekanoak dioenez, estatistikarik ez dagoen arren, "dinamika gero eta indar handiagoz hautematen da".
Salbuespen fiskalak ere badaude. Adibidez, lehen etxebizitza baten salmenta, baldin eta saltzaileak 65 urtetik gora baditu, ondare-irabazien gaineko zerga ordaintzetik salbuetsita dago. Ondorengo zuzenak, berriz, 400.000 eurotik beherako oinordetzetan ez dute Ogasunaren aurrean deklaratu beharrik.
Beste ekintza batzuetan ere datuak daude, hala nola ahalorde orokorrean eta bizirik egindako dohaintzetan. Notario Kontseiluaren estatistikek 2025 eko hirugarren hiruhilekora arte sinatutako dokumentuak jasotzen dituzte. 2025 eko urtarriletik irailera bitartean, Bizkaian 3.852 ahalorde orokor eman ziren, 2024 ko aldi berean baino ia 250 gehiago. 2024 an, 5.021 dokumenturekin, ekintza mota honetan maximo historikoa lortu zen. Dohaintzei dagokienez, iazko irailera arte 1.191 egin ziren, 2024 ko datuen gainetik apur bat. Dinamika horien atzean, guraso eta seme-alaben arteko oinordetza-harremanen paradigma-aldaketa bat dago.
