Bizkaiko Foru Berriaren 500. urteurrena ospatzen da aurten, eta bere garrantzia azpimarratzen da, bai historikoki, bai gaur egungo gizartean duen eraginagatik. Dokumentu honek, 1526an eguneratua, gizarte-politika, emakumeen eskubideak eta prozesu-bermeak ezarri zituen, garai hartarako oso aurreratuak zirenak.
John Adams, Ameriketako Estatu Batuetako bigarren presidenteak, Bizkaia aipatu zuen Europako herri bakarrenetako bat bezala, bere gobernu-sistema eta ohiturak denbora luzez mantentzeko gaitasuna izan zuelako. Honek Bizkaiko foru-sistemaren berezitasuna eta balioa nabarmentzen du.
Foruaren jatorria Bandoen Gerrarekin lotzen da, Nabarra Mendebaldea Gaztelak konkistatu ondoren. 1526an, forua eguneratu zen, eta horretarako, hamahiru pertsona adituk osatutako batzorde batek lan egin zuen. Batzorde hori Bilboko harresiz kanpoko etxe batean bildu zen, eta 20 egun baino gutxiagoan araudi berria proposatu zuen.
1526ko Foru Berriak gizarte-politika aurreratuak zituen, nahiz eta Weimarreko Konstituzioaren ondorengo ongizate-estatuaren mailara iritsi ez. Pobrezia eta gizarte-laguntza arautzen zituen, esaterako, eskaleei laguntza ematea eta behartsuen komunitate-erantzukizuna. Emakumeen eskubideei dagokienez, forua Espainiako eta Europako beste araudi batzuk baino askoz aurreratuagoa zen, oinordetza-eskubideak, kontratatzeko gaitasuna eta tratu txarren aurkako babesa barne.
Foruaren benetako babes soziala, ordea, foru-abolizioaren ondoren galdu zen eskubide publiko eta pribatuen arloan dago. 1526ko Foruak berme judizialen sistema oso bat sortu zuen, Ingalaterrako 1689ko Bill of Rights baino mende eta erdi lehenago. Sistema honek atxiloketa arbitrarioaren aurkako babesa eta defentsa egokia izateko eskubidea bermatzen zituen, gaur egungo zuzenbide-estatuaren oinarriak ezarriz.
Gainera, Foru Pasea ere bazegoen, zeinaren bidez Jaunaren xedapenak Batzar Nagusiek aztertzen zituzten indarrean jarri aurretik. Xedapenak foruaren aurkakoak baziren, ez ziren betetzen. Honek Bizkaiko autogobernuaren maila altua erakusten du, eta beste probintzia batzuentzat eredu izan zen.
