Zuriñe Serradilla-k adierazi du denok egin dugun zerbait badagoela, eta hori jaiotzea da. Gertaera honen garrantzi bizia nabarmena izateaz gain, uste du aldi honetan parte hartzen duten pertsona guztien garrantzi psikologikoari arreta ez ematea osasun mentaleko esku-hartzeen kausa ohikoenetako bat dela, bai eskari nagusi gisa edo bai jatorrizko ondorio gisa.
Gogorarazten du, gainera, honek kostu handia dakarrela, ez bakarrik urteetan psikologikoki sufritzen duen gizartearentzat, lehenago artatu izan zitekeen arren, baita gizartearentzat ere, honek ekonomikoki ordaintzen baitu emaitza txarragoekin geroagoko konplexutasunaren eta osasun mentaleko profesionalen baliabide faltaren ondorioz, zirkuitu publikoan.
Nork eta noiz eska dezake arreta perinatologia psikologian?
Perinatologia psikologiak guraso izan nahi izatea, ugalkortasuna, haurdunaldia, erditzea, erdiondoan egotea, edoskitzea, perinatologia-dolua edo obstetrizia-indarkeria hartzen ditu bere baitan, ikuspegi zabalarekin. Hau da, prozesu horietan parte hartzen duten pertsonak (emakumea, ama-haurra, guraso ez-gestatzailea, familia zabala, osasun-langileak...) ez ezik, zein testuingurutan dauden ere (ekonomikoa, soziala, kulturala, eboluziozkoa...) kontuan hartzen direla.
Gainera, kasuaren arabera, ohikoa izaten da beste profesional-arlo batzuekin koordinatzea (emaginak, obstetrak, zoruko fisioterapeutak, abokatuak, IBCLCak, pediatrak, enbriologoak, psikiatrak...) eta hortik dator perinatologia psikologian espezializatzearen garrantzia: aldi honetako eskaera askoren espezifikotasuna.
Zeintzuk dira eskaera ohikoenak?
Zuriñe Serradillaren Gasteizko kontsultatik, arazo oso desberdinak igaro dira, baina azken urteotan, dioenez, nabarmen egin du gora ugalkortasun-prozesuen kopuruak.
Kausak, berriz ere, ezin dira mugatu guraso izan nahi izateko atzerapenarekin eta horren ondoriozko konplikazio biologikoarekin bakarrik; ikuspegi zabal horretatik, ezin da saihestu atzerapen eta konplikazio hori oso ondo hartzen dutela bai familia horiek enplegatzen dituzten enpresek, bai gero zailtasunak gaindituta desioa gauzatzeko laguntza emango dioten enpresek. Ikuspegi zabal horretatik, emakume horiek sentitzen duten errua eta etengabeko ebaluazioa karga nabarmen gutxiago bihurtzen da, dio.
Zentzu horretan, arrakasta, porrota edo konparazioa terminoak, amatasunarekin lotutako prozesu guztietan sartutako kanpoko konstante bat dira, azaltzen du perinatologia-psikologo honek:
edo gainbabeslea edo utzikeria zara zure hazieran; edo zure ibilbide profesionala galtzen ari zara edo zure seme-alabak zure bizitza bakarra bihurtu dira; ama izan nahi baduzu, esango dizut zer txarra izango den eta ez baduzu izan nahi, bizitza huts bat iragarriko dizut; zergatik ez dut haurdunaldirik lortzen eta inguruan haurdun dauden emakumeak baino ez ditut ikusten; badakit nire haurra existitu dela eta sentitzen dut ez dagoela espaziorik bere absentziarako...
Daude lotuta beste psikologia-arlo batzuk?
Zuriñe Serradilla psikologoaren ikuspegitik, garrantzitsua da gogoratzea perinatologia psikologiak denbora laburtu eta baliabideak aurreztu ditzakeen arren osasun mental publikoan, zaila dela lortzea unibertsitateetako psikologia-curriculuetan ordezkaritza akademikorik ez badu. Aldi horretan ere gerta daitezkeen psikopatologia askorekin (obsesiboak, depresiboak, antsietatezkoak, psikotikoak, jateko nahasteak, traumatikoak...) zeharkakoa izan arren, psikologo honek gogorarazten du perinatologia-testuinguruaren espezifikotasuna eskaera gehienetan.
Zentzu horretan, badaude prestakuntza-gabezia hori betetzen duten arlo asko, hala nola haur eta nerabeen psikologia, nahiz eta oso beharrezkoa izan, psikologoak adierazten duen bezala, familia horrentzat berandu iristen da eta batzuetan ez du zero eta bi urte bitarteko haurrentzako ikuspegi hori. Helduenganako orientazio sistemikoak, loturetan eta familia-arazoetan zentratuta, lotura goiztiar hori askotan ez sostengatzearen gabezia ere jasotzen du.
Zuriñe Serradilla-ren ikuspegitik, bere genero-ikuspegidun prestakuntza funtsezkoa iruditzen zaio perinatologia-ikuspegia ulertzeko. Adibide gisa, erdiondoan izandako depresioa eta bakarrik sentitzearen arteko lotura jartzen du, bere lan-esperientzian ehuneko nabarmen batean, bikotekide maskulino batekin datorrena, ez baita batere arduratsua ez afektiboki ez praktikoki.
Era berean, ulertzen du genero-indarkeriaren kontzeptua existitzen den bezala eta emakumeek aldi perinatalean hori pairatzeko arrisku handiagoa dutela, horietako bat izan daitekeen indarkeria bat obstetrizia-indarkeria dela. Obstetrizia-indarkeria da osasun-profesionalek emakumearen aurka aldi zehatz honetan egiten dutena, eta fisikoa izan daiteke: teknika ez-gomendagarriak erabiliz edo informatu edo baimendu gabeko moduan eginez; edo psikologikoa: mehatxu, irain, beldurraren erabilera, errespetu faltak, infantilizazioaren bidez... eta bi motek ondorioak izan ditzakete emakume horrentzat, eta, noski, bere haurrarentzat eta haien loturagatik.
Perinatologia-arloan psikologia forentsea
Psikologo honen espezializazio-arloetako bat, osasun-arloa eta perinatologia-arloa ez ezik, psikologia forentsea da. Auzitegiarentzat lan egiten ez duen perita pribatu edo aldekoa izanik, pertsona batek bere egoera psikologikoari buruz eskatutako ebaluazioak egiten ditu eta emaitzekin txosten forentse bat igortzen du. Txosten horiek hainbat helbururekin eskatu ahal dira: aldi baterako ezintasuna eskatzeko, lan-jazarpen egoera baten ondoriozko kalteengatik, enpresa bati kalte psikologikoengatik beste arrazoi batzuengatik auzitara eramateko...
Psikologia forentsea perinatologia psikologiatik abiatuta lantzea bereziki baliagarria izan daiteke: adopzio-prozesu batean egokitasuna, guraso-gaitasunak ebaluatzea zaintza-prozesu batean, genero-indarkeria egoera baten aurrean izandako kalte psikologikoengatik, obstetrizia-indarkeria pairatzeagatik izandako kalte psikologikoengatik...
Prozesu juridikoetatik abiatuta, perinatologia-ikuspegidun psikologo forentse baten laguntzak, bere eskumenez, hiru urtetik beherako haurrarengan erabaki jakin batzuk hartzearen ondoriozko eragina, emakumearentzako kalteberatasun-faktore gehigarriak prozesu jakinetan... azal ditzake, eta ebaluazio-prozesuan laguntzeari begira, forentsearen inpartzialtasun eta etikari jarraituz, ebaluazioa gertatzen den aldiari begira ikuspegi sentikorra izanda.
