Euskaltzaindiaren ikerketa berriak euskararen presentzia historikoa aztertzen du Araba eta Burgos artean

Ikerketa batek agerian utzi du euskarak presentzia esanguratsua izan zuela Araba eta Burgos arteko eremuan, X. mendetik XV.era arte.

Artxiboko dokumentu zaharren irudi generikoa, ikerketa historikoa irudikatzen duena.
IA

Artxiboko dokumentu zaharren irudi generikoa, ikerketa historikoa irudikatzen duena.

Euskaltzaindiak argitaratutako ikerketa berri batek agerian utzi du euskarak presentzia esanguratsua izan zuela Araba eta Burgos arteko eremuan, toponimia txikiaren azterketaren bidez, X. mendetik XV.era arte.

Ikerketa honek, Roberto Gonzalez de Viñasprek, Ibon Olaziregik eta Pedro Uribarrenak zuzenduta, Toponimia histórica y contacto vasco-románico. Norte de Valdegovía y Ribera Alta (Álava), Berberana y Junta de Villalba de Losa (Burgos) liburuan bildu du bere emaitzak. Lan honek Burgosko Berberana herriko ahozko tradizioa eta dokumentazio historikoa aztertu ditu, Ebana ibaiaren izenaren jatorria argituz, Nerbioi baino lehenagokoa dela adieraziz.

"Izen sortu berria da Nerbioiko ur-jauzia, berandu agertzen da XX. mendean."

ikerketaren arduradunetako bat
Ikerketak erakusten du Araba eta Burgos arteko eremuan toponimo txiki gehienak erromantzeak direla, baina euskararen presentzia ere nabarmena dela. Gonzalez de Viñasprek adierazi duenez, lehen dokumentuetatik euskara agertzen da, nahiz eta minorian izan, euskal hiztunen komunitateak bazeudela adieraziz.
Landa-lana eta artxibo-lana funtsezkoak izan dira. X. eta XI. mendeetako artxibo zaharretan, hala nola Valpuestako kartularioan, euskarazko toponimoak aurkitu dira, Urrundia kasu. Honek erakusten du euskarak presentzia izan zuela eremu horretan, nahiz eta geroago galdu eta toponimoak eraldatu. Ikerketak Lakozmonteko udalerri historikoa eta inguruko herriak ere aztertu ditu, hala nola Subijana, Morillas eta Tetxa.

"Pisu demografiko gehiago zuen erromantzeak, baina euskara ez da anekdota bat."

ikerketaren arduradunetako bat
Gainera, ikerketak Burgoseraino hedatu du bere irismena, Osmatik Berberanara doan hizkuntza-kontinuum bat aurkituz. XV. mendeko gurutzadako buldek ere euskararen presentzia berresten dute, Osma, Fresneda, Morillas, Ormijana edo Axkoeta bezalako herrietan euskaldun elebakarrak zeudela adieraziz. Ikerketak toponimo hibridoak ere aurkitu ditu, hala nola Carragonesti, gaztelania eta euskara uztartzen dituztenak.