Gasteizko Erdi Aroko hirigunean sakabanatuta dauden ubideak, nahiz eta gaur egun oharkabean pasatu, Erdi Aroko jatorria duten hiri-espazioak dira. Hasiera batean, muinoko etxebizitzetako ur zikinak isurtzeko estolderia gisa funtzionatzen zuten. Haien izena, hain zuzen ere, urak igarotzen ziren lurraren forma kanyerotik dator.
Udaberri eta udako hilabeteetan, bisita gidatuen bidez ezagutzeko aukera dago. Gaur egun, udal jabetzako erabilera mugatuko espazio publikoak dira, Arabako hiriburuko Erdi Aroko etxebizitza-blokeen barruan kokatuta. Etxebizitzak aireztatzeko eta argiztatzeko balio dute. Hala ere, etxeak birgaitzeko prozesuetan, ur zikinen kanalizazioa lurpeko hodi berrietara aldatu da kale nagusietan, nahiz eta hiriguneko zenbait gunetan ubideek oraindik ere jatorrizko funtzioa mantentzen duten.
Ubide hauek historia luzea dute. Mendeetan zehar, ur horien kanalizazioa aire zabalean zegoen, eta horrek gaixotasun iturri etengabea zen. Gasteizek 1878an pairatu zuen kolera epidemiaren ondoren, hiria garbi mantentzeko araudi batzuk onartu ziren. Horien artean, ubideen saneamendua sartu zen gaixotasunen foku nagusietako bat bezala, horrela haien hedapena saihesteko eta biztanleriaren osasun-baldintza orokorrak hobetzeko. Orduan erabaki zen urak kanalizatzea eta lurrak zolatzea, gaur egun ahaztuta dauden espazio horiei forma emanez.
Etxebizitza-blokeen barruan duten kokapen zehatzak eta ikusgarritasun eskasak eragin dute, denboraren poderioz, hiri-garapen modernoan harrapatuta geratzea, eta horren ondorioz, hiri-espazio hondar soil gisa hartu dira.
Egoera horren eta hobetzeko beharraren jakitun, GAIA Talde Ekologistak esku-hartze proiektu bat hasi zuen duela urte batzuk. Proiektu horren helburua zen ubideak Erdi Aroko hiriaren berezko elementu gisa berreskuratzea, haien jatorrizko morfologia aldatzen duten esku-hartzeetatik babestea eta ondare historiko eta kulturalaren erreferente gisa balioa ematea. Beste helburuetako bat da pixkanaka lorategi botaniko txiki bihurtzea, horietako batzuen zikinkeria eta usain txarrak gune berde batekin ordezkatuz, bizilagunek freskotasuna eta dotorezia ematen duen espazio batez gozatu ahal izateko.
