Herriko kale eta plazetan, musika doinuak etengabe entzuten dira, herritarren artean dagoen zaletasun handiaren erakusle. Musika ez da soilik entzuteko jarduera bat Zumaia n; askok modu aktiboan parte hartzen dute taldeetan, ekitaldien antolakuntzan eta kultur ekintzetan. Horrek argi erakusten du musika ez dela osagarri hutsa, baizik eta herriaren identitatearen zati garrantzitsu bat.
Musika zaletasun horren adierazgarri nagusietako bat San Telmo jaietan ospatzen den Bertsio Gaua da. Ekitaldi hau 2008 an sortu zen, Zumaiako Txosna Batzordea ren ekimenez. Antolatzaileek adierazi dutenez, ideia ez zen erabaki formal baten ondorio izan, baizik eta herriko taldeen artean kontzertuak emateko zegoen gogoa bideratzeko modu bat. Durango ko (Bizkaia) antzeko jaialdi batean inspiratuta, Zumaia n ere arrakasta izan zezakeela pentsatu zuten, herritarren parte-hartzea sustatuz.
Garai hartan saltsa egoten zen festetan herriko zein taldek joko zuten erabakitzerakoan, denek nahi izaten baitzuten kontzertua ematea. Paukoiat taldeko batzuk Segiko kideak ziren, eta haiek arduratzen ziren txosnetako kontzertuez; haiei okurritu zitzaien Bertsio Gaua antolatzea. Bazekiten beste herri batzuetan egiten zela, eta batez ere Durangokoak [Bizkaia] inspiratuta jarri zuten martxan Zumaiako jaialdia. Han oso ondo funtzionatzen zuen: ekintza herrikoia zen, eta jendeak parte hartzen zuen. Hala, Zumaian ere funtziona zezakeela pentsatu zuten. Gainera, Bertsio Gauak aukera ematen zuen kontzertua eskaini nahi zuten talde horiek guztiek jotzeko.
Lehen edizioa 2008 an egin zen, helburu argi batekin: herriko jendeak parte hartzea eta ondo pasatzea. Hasieratik, ekitaldiak harrera "oso ona" izan zuen, talde asko animatu ziren eta txosnetan jende ugari bildu zen. Bertsio Gaua urtez urte indartuz joan zen, eta 2010 ean inflexio puntu bat izan zuen, karpa bat jarri zenean txosna gunean. Horrek publikoa gertuago sentitzea ahalbidetu zuen, eta jaialdiaren arrakasta areagotu zuen.
Antolatzaileek azpimarratzen dute jaialdiaren funtzionamendua "oso sinplea" dela. Txosna Batzordea k izen-ematea irekitzen du, eta zozketa bidez zehazten da taldeen ordena. Musikariak beren artean antolatzen dira instrumentuak eta entseguak kudeatzeko. Bertsio Gaua ren helburua ez da soilik musikan trebatutako jendearen parte-hartzea bilatzea, baizik eta edonor animatzea, bere musika gaitasuna edozein dela ere, ondo pasatzeko eta oholtza espazio eroso bihurtzeko. Gainera, gizonezkoen nagusitasuna aldatu eta oholtza emakumeentzat ere erakargarriagoa izatea nahi dute.
Aurtengo Bertsio Gaua gaur izango da, San Telmo jaietako errepikapen ostiralean. Txosna eremuan hamaika talde igoko dira oholtzara 22:00 etatik aurrera, besteak beste, Salta, Kuraia, Koktel Molotov, M.J.en Aparra, Glaukoma, Popurri, Lamb of God, The Ostrukas, Extromoduro, Joxe Ripiau eta Red Hot Chilli Peppers taldeen bertsioak eskainiz.
