Udal gobernuak aurkeztutako HAPO a funtsezko tresna gisa aurkezten da udalerriaren etorkizunerako, herritarren ongizatea eta garapen orekatua bermatzeko helburuarekin. Plan honek udalerriaren antolamendua arautzen du, zer, non eta zenbat eraiki daitekeen zehaztuz. 2020 baino lehen, Zumaia k 2004 ko arau subsidiarioak baino ez zituen, eta horregatik, plan berria egiteko prozesu luze eta konplexu bat jarri zen martxan urte horretan.

Prozesu horretan, herritarren parte-hartze programa bat egin zen, eta ondoren, hirigintza informazio fase bat, non herritar guztiei udalerriaren beharrak identifikatzeko eta eztabaidatzeko aukera eskaini zitzaien. Guztira, 233 pertsonak hartu zuten parte, gehienak kanal digitalen bidez, pandemiaren testuinguruan. Prozesu horretatik aurrerapen dokumentua sortu zen, ingurune naturala, mugikortasuna, etxebizitza, jarduera ekonomikoa eta ekipamenduak bezalako arloetan egituratutako irizpideak eta helburuak jasotzen dituena. Dokumentua berriro ere jendaurrean jarri zen alternatibak kontrastatzeko, eta 2022 ko urtarrilaren 27 an, udal osoko bilkurak aho batez onartu zituen planaren irizpideak eta helburuak.

Planaren erronka nagusia etxebizitzarena da. Guztira, 863 etxebizitza aurreikusten dira, horietatik 680 berriak izango dira eta %60 babestuak. Gainera, 150 etxebizitza alokairu sozialerako bideratuko dira Puntanueta n, eta Eusko Jaurlaritza rekin egindako akordio baten bidez, beste 35 Aita Mari n, guztira 185. Aurreikusitako jarduketa nagusien artean, udalerriko sarbideak hobetzea dago, batez ere Narrondo n, Guascor-Urola eremuan eta geltokiaren inguruan. Narrondo n egoitza garapena planteatzen da, eta Guascor-Urola n, berriz, eremu ekonomikoaren berritzea, etxebizitza berrien eraikuntza Nardín inguruan eta aparkalekuen gaitzea Barinaga n.

Jarduera ekonomikoari dagokionez, dokumentuak garatu gabeko lurzoruak mantentzen ditu eta espazio berriak sartzen ditu. Merkataritza erabilera sustatzearen alde egiten da jarduketa berrietan eta nekazaritza lurzorua balio estrategiko handiko eremuen eta trantsizio eremuen artean bereiztearen alde. Azkenik, planak garrantzi berezia ematen die espazio publikoari eta ekipamenduei, gizarte kohesiorako eta elkarbizitzarako funtsezko elementu gisa. Espazio okupatuak askatzea, gune libre berriak sortzea eta mugikortasun eredu iraunkorrago baterantz aurrera egitea proposatzen da. Aurreikusitako ekipamendu berrien artean, futbol zelaia Puntanueta ra lekualdatzea eta Paolbide eremuan igerileku natural bat sortzea nabarmentzen dira.

EAJ-PNV k eta PSE-EE k aurka bozkatu zuten. EAJ-PNV k planteatutako eredua ez duela partekatzen adierazi zuen, ez baitu irtenbiderik eskaintzen Zumaia ren etorkizuneko beharrei erantzuteko. PSE-EE k, berriz, bere proposamenaren desestimazioa aipatu zuen, Guascor eremuan hirugarren sektoreko lurzoru bat egoitza erabilerara eraldatzeko eskatzen zuena. Hala ere, etorkizunean HAPO an jasotako proiektu batzuk babesteko atea irekita utzi zuen.