Herriko bizilagun batek, 71 urtekoak, Zarauzko iraganari buruzko liburu bat prestatzen ari da, “Zarauzko bitxikeriak” izenburupean. Lan honek bi urteko ikerketa eta idazketa prozesua izan du, eta udaren ondoren argitaratzea espero da, argazkiak gehitu ondoren. Egileak adierazi duenez, “ez da lana izan, plazer handiz idatzi dut, idazketarekin gozatu dut eta uste dut argitalpenean bizilagun gehienek ezagutzen ez dituzten bitxikeria eta xehetasun askoren berri ematen dudala”.
Liburuaren helburua da Zarauzko historiaren ikuspegi desberdin bat eskaintzea, orain arteko argitalpenetatik aldenduz. 237 orrialde izango ditu eta gertakari, eraikin eta pertsonaiei buruzko datu ezezagunak bilduko ditu. Egileak azpimarratu duenez, “hemendik gatozen eta garen horretara nola iritsi garen ezagutarazi nahi dut”.
“"Jende gehienak ez du ideiarik ere Zarautzen historian zehar gertatutako gauza askori buruz."
Lanaren hasiera Zarauzko sorreran eta udaletxearen antolaketan kokatzen da, herriko istorio eta bitxikeriak barne. Zarauzko leinuaren deskribapen zehatza eta herriari egindako ekarpenak ere jorratzen dira. Gainera, herriko eraikin berezienak eta historikoenak deskribatzen dira, eta azken mendeetan gertatutako gertakari garrantzitsuenen kronologia bat eskaintzen da.
Liburuak bost kapitulu nagusi izango ditu. Lehenengoan, Zarauzko sorrera, udal kudeaketa, hirigintza mugarriak eta txakolinaren historia laburra aztertzen dira. Bigarrenak, Zarauzko eliza eta erlijio-eraikinak ditu ardatz. Hirugarrenak, herriko eraikin eta etxe bereziak deskribatzen ditu. Laugarrenak, gerren eragina, Karlismoa eta 1936ko estatu-kolpea jorratzen ditu. Azkenik, bosgarren kapituluak Zarauzko gertakari nabarmenen kronologia, familia ospetsuak eta XV. mendetik XX. mendera bitarteko bilakaera laburbiltzen ditu.
Egileak adierazi duenez, liburuaren argitalpen gastuak bere poltsikotik ordainduko ditu, 5.000 euro inguru, hasiera batean inolako laguntzarik gabe. Kultura departamentuarekin harremanetan jarri zen arren, ez zuen beharrezko enpatia aurkitu.
