Lemoizko zentral nuklear zaharra desegitea bideraezina dela adierazi da, 8 milioi metro kubiko zementu eta 1.000 tona burdin dituelako. Horregatik, beste erabilera bat ematea erabaki da: akuikultura-zentro integral bat eraikitzea. Proiektu honek arrainaren balio-kate osoa hartuko du, genetikaren hasieratik transformazioraino.
Aquacría Basordas enpresaren eskutik, Lemoizek lenguadoaren ekoizpenaren ziklo osoa hartuko luke: genetika, hazkuntza, gizentzea, prestaketa eta transformazioa. Zentroak urtean 3.000 tona lenguado ekoizteko gaitasuna izango duela aurreikusten da. Ekimen honek elikagaien sektorea indartzea du helburu, akuikultura eredua bultzatuz, ozeanoak agortu gabe proteina eskaintzeko modu efizienteena dela iritzita. AZTI zentro teknologikoak funtsezko papera jokatuko du arrainen hazkuntzan, uraren birzirkulazio sisteman (RAS), nutrizioan eta trazabilitatean.
Proiektua faseka garatuko da. 2027an lan nagusiak hasiko lirateke azpiegitura eraikitzeko. 2029an, lehen lenguadoak hazten hasiko lirateke, eta, azkenik, 2030ean, Made in Euskadi zigilua duten arrainak merkaturatzen hastea espero da. Azpilur Euskadik kudeatuta, otsailetik ari dira dikea konpontzen, etorkizuneko konplexuaren operazio-baldintzak bermatzeko.
Ekimen hau ez da ekoizpenera mugatuko; unibertsitateak, ikerketa-zentroak eta bioteknologia-enpresak elkartuko dituen gune bat ere izango da. Guztira, 170 milioi euroko inbertsioa aurreikusi dute datozen hamar urteetarako, eta 200 lanpostu zuzen eta goi-mailako kualifikaziokoak sortzea espero da. Lemoiz, itsasorako sarbide zuzenagatik eta dituen azpiegiturengatik, kokaleku optimoa da proiektu industrial honetarako.
“"Agroelikagaien sektorea planetako proiekzio handiena dutenetako bat da."
Hala ere, eskualdeko udalerriek, Uribe Kostako Mankomunitateko kide diren hainbat udalerritako alkateek, proiektutik kanpo geratu direla adierazi dute. 2025eko ekainetik Eusko Jaurlaritzari "gobernantza kolaboratiboa" sustatzeko eskatu diote, baina ez dute erantzunik jaso. Otsailean, zentral nuklearraren etorkizuna erabakitzeko prozesu bat zabaltzeko eskatu zuten, eta eskaera hori Eusko Legebiltzarreko Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasunaren Batzordean eztabaidatzeko eskaera formala egin dute.
“"Zentralaren eta haren ingurunearen etorkizunari buruz herritarrek ere parte hartzeko eta iritzia emateko aukera izan dezaten eskatu nahi dugu."
Udalen ustez, ezinbestekoa da "herritarren, gizarte-eragileen eta hainbat diziplinatako teknikarien eta adituen ahotsak" entzutea, duela hamarkadak erabili gabe dagoen gune sinboliko honi irtenbide "integrala eta partekatua" emateko.
