Santurtziko San Jorge elizan egindako indusketa arkeologikoek Erdi Aroko hilobi bat, antzinako etxebizitza baten aztarnak eta eliza berantiarraren egiturak aurkitu dituzte, udalerriaren historiaren inguruko ezagutza zabaltzen dutenak. Aurkikuntza nagusien artean, harlanduz egindako Erdi Aroko hilobi bat, antzinako etxebizitza baten balizko aztarnak eta egungo tenplu barrokoa aurretik zegoen eliza berantiarreko egiturak nabarmentzen dira.
Lanek 2025ean hasi ziren, Santurtziren 950. urteurrena zela eta, udalak Bizkaiko Foru Aldundiarekin elkarlanean antolatutako ekitaldien barruan, eta 2026an ere jarraitu dute, enklabe honetako hainbat etapa historiko dokumentatzea ahalbidetuz.
Aurkikuntza zaharrenen artean, harlanduzko hilobi bat, hezur- aztarnak, zeramikak, fauna eta beste material organiko batzuk daude, IX. eta XII. mendeen artekoak izan daitezkeenak. Zutoinen zuloak ere identifikatu dira, dokumentatutako tenpluen aurretik zegoen antzinako etxebizitza bati dagozkionak izan daitezkeenak, nahiz eta haien funtzioa eta antzinatasuna oraindik zehazteke egon.
Bi ekintza hauek, gainera, harrizko bi egitura handi aurkitzea ahalbidetu dute, gutxi gorabehera 1470 eta 1530 artean eraikitako antzinako eliza berantiarreko zutabeen oinarriei dagozkienak. Haien antolamenduak indartu egiten du tenpluak gurutze latindarra izan zezakeenaren hipotesia, nahiz eta indusketak zabaldu beharko diren hori baieztatzeko.
Oraingoz, ez da aurkitu erromanesko edo erromaniko aurreko tenpluen arrasto fisikorik indusketako guneetan, baina ez da baztertzen oraindik ikertu gabeko eremuetan kontserbatzen direnik edo haien material batzuk ondorengo eraikuntzetan berrerabili izana.
Indusketek hainbat hileta-praktika dokumentatzea ere ahalbidetu dute. Hainbat garaitako giza-arrastoekin batera, zeramikak, jantziak, oinetakoak, txanponak eta arrosarioak berreskuratu dira, biztanleriaren eguneroko bizitzari eta ohiturei buruzko informazioa ematen duten materialak. Era berean, bi harrizko hilobi aurkitu dira aldareko eskaileren ondoan, eta haien hilobiratzeak apaizgintzarekin lotutako pertsonei dagozkie.
Aurkikuntzek erlijio-espazioaren bilakaera berreraikitzen laguntzen dute, Erdi Aroko lehen aztarnetatik egungo eliza barrokoraino, zeinaren obra nagusiak XVIII. mendearen hasieran amaitu ziren. Era berean, ingurunearen historia sakontzea ahalbidetzen dute, non kanpo-hilerri bat egon baitzen egungo Juan José Mendizábal plazaren eta Udaletxearen fatxadaren artean.
2025ean berreskuratutako giza-arrastoek azterketa antropologiko bat izan dute, adinei, sexuei, ezaugarri fisikoei eta zenbait gaixotasuni buruzko informazioa eman duena. Analisi hori 2026ko kanpainan aurkitutakoekin osatuko da.
Indusketak Santurtziko Udalak sustatzen ditu, Bilboko Apezpiku-etxearen, San Jorge elizaren eta Las Encartaciones Museoko lankidetzarekin, eta Ondare Babesa S.L. enpresak egin ditu.
Ikerketen emaitzek udalerriaren historiaren ezagutza zabaltzen lagunduko dute eta Santurtziren 950. urteurreneko Kongresuko aktetan jasoko dira etorkizuneko argitalpenetan.
Behin lanak amaituta, Santurtziko Udalak bisita gidatuak antolatuko ditu arkeologia-indusketen aurkikuntza nagusiak ezagutarazteko eta San Jorge elizaren eta bere ingurunearen historia herritarrei hurbiltzeko.
Aukera paregabea da aurkitutako aztarnak bertatik bertara ezagutzeko eta udalerriko enklabe enblematikoenetako baten bilakaera historikoa hobeto ulertzeko.
Bisita hauek Jesús Muñiz Petralanda arte-historialari adituak gidatuko ditu azaroan zehar, 10, 12, 13an arratsaldeko 18:00etan, 14an 10:00etan euskaraz eta 11:00etan, eta azkenik igandean 15ean, beste bi txanda izango dira 10:00etan eta 11:00etan. Bisitak doakoak izango dira eta erreserba egin beharko da udalerriko turismo-bulegoan, 944839494 telefonoan edo helbide elektroniko honetan: turismo@santurtzi.eus.
