Euskadiko Autonomia Erkidegoaren sorreraren 45. urteurrena ospatu da, diktadura luze baten ondoren herrialde bat eraikitzeko hasierako urte zailak gogoratuz. Garai hartan, ilusioa eta itxaropena nagusi ziren arren, zalantzak eta ziurgabetasuna ere baziren, eta demokraziaren atzerakada arriskua nabaria zen.
1980ko hamarkadaren hasiera bereziki gogorra izan zen. Indarkeria politikoak gailurra jo zuen, eta talde armatuen ekintzek ia ehun pertsona hil zituzten. Horrez gain, muturreko eskuineko taldeek ere indarkeria erabili zuten, ia hogei pertsona hilez. Testuinguru horretan, Espainiako estatu kolpe saiakera ere gertatu zen, herrialdearen egonkortasuna kolokan jarriz.
“"Herrialdea erabat suntsituta zegoen arlo guztietan: kultural, linguistiko, azpiegitura, ekonomiko, zerga-espoliazio izugarri baten menpe... premiazko medikuntza bat eman behar zitzaion."
Lehen lehendakariak hainbat krisi larri kudeatu behar izan zituen, hala nola Ortuellako ikastetxe batean gertatutako gas-leherketa tragikoa, non 50 ikasle eta 3 heldu hil ziren, eta 1983ko uholde suntsitzaileak, 34 hildako eta kalte material handiak eragin zituztenak. Horri guztiari 1973ko eta 1979ko petrolio krisien eta industria-gainbeheraren eragina gehitu behar zaio.
Hasierako gobernuak ez zuen egiturarik, langilerik, egoitzarik, kapitalik edo baliabide nahikorik. Euskadiko Autonomia Erkidegoa autogobernu ekonomikorik gabe jaio zen, eta erabat desorekatuta zegoen. Hala ere, lehen lehendakariaren ikuspegi politikoari eta negoziatzeko gaitasunari esker, 1980ko abenduan Euskadirentzat Kontzertu Ekonomikoa berrezartzeko akordioa lortu zen, nahiz eta 1981eko maiatzera arte ez zen behin betiko onartu.
