NANO‑S‑MART proiektu europarrak, Ceit zentro teknologikoak koordinatua, altzairugintzaren etorkizun jasangarri eta lehiakorra aztertzen du. 2025ean hasitako egitasmoak txatar gehiago erabiliz kalitate handiko altzairuak ekoiztea du helburu, aldi berean karbono-emisioak murriztuz. Europako hainbat zentro, unibertsitate eta enpresa bildu dira erronka honi aurre egiteko.
Europako altzairugintza merkatu-baldintza gogorren eta klima-aldaketaren aurkako konpromisoen artean dago. Siderurgiak berotegi-efektuko gasen isuriak murriztu behar ditu, altzairuaren ekoizpenari eta lehiakortasunari eutsiz. Euskal Herriak, bereziki, erantzukizun estrategikoa du sektore honetan.
Gaur egun, altzairugintzak EBko CO₂ isurien % 5,7aren erantzule da (World Steel erakundearen arabera), eta energia gehien kontsumitzen duen sektoreetako bat da. Tradizionalki, ikatzaren menpe egon da, batez ere labe garaian oinarritutako prozesuetan, CO₂ isuri handiak sortuz.
Europako ekoizleek 2050erako klima-neutraltasuna lortzeko konpromisoa hartu dute. Horrek esan nahi du ekoizpen-prozesuak eraldatu behar direla, isuri baxuagoak dituzten teknologietara igaroz, hala nola hidrogeno berdea eta arku elektrikoko labeak. Arku elektrikoko labeek, txatarra erabiliz, isuriak nabarmen murrizten dituzte ohiko labe garaiekiko (2,2 tona CO₂/tona altzairu vs. 220 kg CO₂/tona altzairu gutxiago txatarraren %10eko igoerarekin).
Hala ere, txatar gehiago erabiltzeak altzairuan hondar-elementuen (kobrea, kromoa, nikela) kontzentrazioa handitzen du, eta horrek prozesagarritasuna eta propietate mekanikoak kaltetu ditzake. NANO‑S‑MART proiektuak altzairu martensitikoetan (erresistentzia eta gogortasun handikoak) hondar-elementuen eragina aztertzen du, haien propietateak mantenduz.
Proiektuaren gakoa da: posible al da altzairu martensitikoak ekoiztea txatar gehiago erabiliz, emisioak murriztuz eta kalitatea mantenduz? NANO‑S‑MARTek materialaren portaera aztertzen du maila orokorrean, mikroskopikoan eta nanometrikoan, konposizioak eta prozesuak propietateetan duten eragina ulertzeko.
Proiektuan Ceitek (koordinatzailea), Karlsruhe Institute of Technology (KIT) eta Max Planck Institute for Sustainable Materials (Alemania), Ganteko Unibertsitateak (Belgika) eta OCAS‑ArcelorMittal-ek parte hartzen dute. Lankidetza honek laborategiko ikerketa eta industria-aplikazioa uztartzen ditu.
NANO‑S‑MARTek birziklapen-kateari balioa ematen dio eta karbono-aztarna txikiagoko altzairuak garatzeko aukera zabaltzen du. Jasangarritasuna eta industria-lehiakortasuna uztartu daitezkeela erakutsi nahi du.
Proiektuaren aurrerapenak eta berriak Nano-S-Mart webgunean kontsulta daitezke.
Egileak: Elixabet Ripoll Baños, Unai Mayo Ijurra eta Pello Uranga Zuaznabar (Ceit eta Nafarroako Unibertsitateko TECNUN).
