Beasain herriak azken hamarkadetan izandako eraldaketa sakona, etxebizitza eta errepide berriekin, industria guneekin eta monumentu multzoaren eraberritzearekin, modu grafikoan jaso da. Juantxo Unanua (1958an jaiotakoa) eta Xabier Garmendia (1990ean jaiotakoa) egileek Beasain, mende arteko jauzia iruditan izeneko lana osatu dute, Beasaingo Paperak bildumaren 33. ale gisa. Liburuak harrera ezin hobea izan du, agortu egin baitira salgai jarritako aleak eta beste tirada bat atera behar izan baitute.

Unanua, 2022ra arte El Diario Vasco egunkarirako Beasaingo kronista izandakoa, urte horietan guztietan ateratako eta bildutako argazki ugari zituen. Proiektua Kultura zinegotzi ohi batek eta historialari batek egileari egindako proposamenetik sortu zen, eta azkenean udal agintari baten eskaerari baiezkoa eman zion. 2002. urtera arteko argazkiak negatiboetan zituen, eta hortik aurrerakoak digitalean. Garmendia proiektuan parte hartzera gonbidatu zuen, eta elkarrekin hasi ziren lanari forma ematen. Argazki gehienak Unanuarenak badira ere, Garmendiaren eta beste eragile, talde edo erakunde batzuen argazkiak ere erabili dituzte osotasuna emateko.

Hasiera batean 2.000 orrialde inguru pilatu zituzten, eta horien artean gaien aukeraketa egitea izan zen zailena, egileen arabera. Helburua herriaren garapena azken 40 urteetan nola izan den erakustea zen, gai bakoitzean herria nola zegoen, gaur egun nola dagoen eta tartean zer prozesu izan duen azalduz. Horretarako, argazki bat baino gehiago txertatzea beharrezkoa zen. Bost gai nagusi aukeratu zituzten: hirigintza, azpiegiturak eta zerbitzuak, industria-jarduera, ingurumena eta auzoak. Hauek dira liburuko kapituluak, eta bakoitzaren barruan azpikapitulutan banatu dute lana, adibidez, Hirigintza kapituluaren barruan Erauskin ibilgailuen zirkulaziorako ardatz izatetik oinezkoentzako eremu izatera pasatzearen azpikapitulua dago.

Material horrekin beste liburu bat osatuko dute, jendeari lotutako gaiak jorratuko dituena, hala nola hezkuntza, kultura, festak, ongizatea eta ekonomia. Bigarren zati hau 2027rako argitaratzea espero dute, eta helburu bera izango du: herriaren garapena argazki bidez erakustea. Lehen alea egiteko hitzarmena 2023an sinatu zen eta 2025eko udan argitaratu zen, 2025eko abenduan aurkeztu zelarik. Egileek ordu asko eskaini dizkiote proiektuari, argazkiak eskaneatu, aukeratu eta antolatzen, baina pozik daude emaitzarekin eta izandako harrerarekin.

Liburuak, Beasainen bilakaera erakusteaz gain, belaunaldien arteko elkarrizketa sortzeko funtzioa ere badu, iragana gogorarazteaz gain. Familia askotan liburua Gabonetan erabili dela aipatu dute, oroitzapenak eta ikuspuntuak partekatzeko. Herritarren eskaerari erantzuteko, udalak ale gehiago argitaratu ditu, eta Mirentxu eta Jon Aranbururen liburu dendetan daude salgai. Udalaren arabera, lanak herriaren “arima” jasotzen du azken 40 urteetako eraldaketa sakona ia mila argazkiren bidez dokumentatuz, udalerriko txoko guztiak zeharkatuz eta iraganaren eta etorkizunaren arteko elkarrizketa sustatuz.