Arbolen eta basoen kultura eta kudeaketa Euskal Herrian

Liburu berri batek zuhaitzen garrantzia aztertzen du, bai alderdi naturaletik zein kulturaletik, eta basogintza eredu kritiko bat sustatzen du.

Baso trinko eta zahar bat, zuhaitz altuekin, eguzki-argia hostoetatik sartzen, argi orbanak sortuz.
IA

Baso trinko eta zahar bat, zuhaitz altuekin, eguzki-argia hostoetatik sartzen, argi orbanak sortuz.

Arriolabengoak eta bere kolaboratzaileek liburu berri bat argitaratu dute, Euskal Herriko arbolen eta basoen garrantzia aztertuz, bai alderdi naturaletik zein kulturaletik, eta basogintza eredu kritiko bat sustatuz.

Arriolabengoak, Jakoba Errekondo eta Iñaki Etxebesterekin batera, liburu berri bat aurkeztu du, Euskal Herriko zuhaitzen eta basoen inguruko ezagutza sakontzeko helburuarekin. Lan honek, zuhaitzen garrantzia kulturala eta historikoa nabarmentzeaz gain, basogintzaren inguruko eredu kritiko bat sustatu nahi du, jasangarritasuna eta kolektibitatearen interesak lehenetsiz.
Liburuak zuhaitz espezie ezberdinen gida bat eskaintzen du, ezaugarri botaniko eta ekologikoak azaltzeaz gain, lotutako abestiak, erabilera tradizionalak eta bitxikeriak biltzen ditu. Euskararen zentraltasuna azpimarratzen da, 5.000 hitzeko hiztegi bat gehituz. Gainera, paisaiaren bilakaera, ekologia eta zuhaitzen zaintzari buruzko gaiak ere lantzen dira, hala nola, noiz moztu behar den edo egurra nola zaindu.
Egileen arabera, Euskal Herrian arbolen eta kulturaren arteko harreman estua historian zehar mantendu da, hizkuntzan eta ohituretan islatuz. Neolitoan hasi eta XIII. mendean intentsifikatu zen paisaiaren eraldaketa, burdinolen gorakadak eta populazioaren igoerak eraginda. XIX. mendean Euskal Herriak inoizko zuhaitz azalera txikiena izan zuen, baina gaur egun azalera zuhaiztua handia da, nahiz eta egoera kezkagarria izan zenbait eremutan, bereziki Gipuzkoan eta Bizkaian.
Gipuzkoan eta Bizkaian, jabetza pribatua nagusi da eta basogintza eredu intentsiboak indar handia hartu du, ondorio larriak ekarriz, hala nola gaixotasunen gorakada eta uraren kutsadura. Aitzitik, Araban eta Nafarroan, baso komunalak ugariagoak dira eta kudeaketa interes kolektiboen arabera egiten da, ekosistemaren funtzio guztiak mantenduz, Iratiko oihana adibide gisa jarriz.
Liburuaren salmentek baso bat landatzea finantzatuko dute, Tantai kooperatibak antolatuta. Proiektu honek basogintza eredu aldakorra sustatu nahi du, non egurra material potentzial gisa ikusten den etorkizunerako, eta aldi berean ekosistemaren osasuna zaindu. Tantai kooperatibak baso jabe pribatuen eta publikoen lurrak kudeatzen ditu, lan baldintzak hobetuz eta errentagarritasuna eta bideragarritasuna uztartuz.
Egileek azpimarratzen dute egurra material zentrala izaten jarraitzen duela, nahiz eta beste material asko erabili. Basogintza sektore prekariotzat jotzen dute, eta aldaketa bat bultzatu nahi dute, ekoizpena eta naturaren babesa uztartuz. Kontsumo ereduaren aldaketa beharrezkoa dela aitortzen dute, baina oreka topatzea funtsezkotzat jotzen dute, hiru milioi pertsona bizi diren eremu txiki batean.