María Jesús Pacho, EHU ko arkitektura garaikideko espezialista eta Santos López de Letona ren erakusketaren komisarioak, poz handia agertu du proiektuak aurrera egin duelako. López de Letona, Zeanuri koa, 1892an Balmaseda n sortutako ehungintza fabrikako akziodunetako bat izan zen, gaur egun museo dena, eta Bizkaia Zubia ren eraikuntzan ere funtsezkoa izan zen.
Negozioetarako gaitasun handia zuen indiano honek bere inbertsioak dibertsifikatu zituen, bere emazteak, Puebla ko jatorrizko Josefa Gómez Rueda k, bultzatuta. Bi urte baino gehiagoko ikerketen emaitzak biltzen dituen argitalpen berriak, 'Una vida tejida entre dos mundos', bere garrantzia aitortzen du. Liburuak azpimarratzen du Bilbo ra behin betiko bizitzera itzuli zirenean aurkitu zuten Bizkaia ez zela emigratu aurretik utzi zutena.
La Encartada ko zuzendariak Alberto Santana historialari, etnologo eta Bizkaiko Foru Aldundiko Ondare Kulturaleko zerbitzuburuari eskerrak eman zizkion erakusketaren ideia pizteagatik. Zortzi kapitulutan zehar, hainbat gai jorratzen dira: notario-aktaren balioa ('ekonomia, gizartea eta giza harremanak' islatzen duena), euskal emigrazioaren eragina Ameriketara XIX eta XX. mendeetan, ehungintza sektorea, indianoak eta Bilboko sustapen higiezina, La Encartadako inbertitzaile taldea, eta Puebla hiriko ehungintza industria, non bere fortuna lantzen hasi zen.
Kolaborazio honen emaitza da Blanca Esthela Santibáñez Tijerina historialari mexikarrarekin egindako lana. Hark ere parte hartu zuen Bilboko Sala Rekalde n egindako aurkezpenean. Bertan, Santos López de Letona ren testamentua aurkitzeko egin zuen ahalegina eta pertsonaiarekin zuen lotura emozionala kontatu zituen, Balmaseda ko antzinako fabrika bisitatzera eraman zuena. Erakusketak 'galdera berriak zabaltzen dituela' adierazi ondoren, bere emazte Josefa Gómez Rueda ri buruz gehiago ikertu nahiko luke.
Karrantzako historialari María Teresa Paliza Monduate k ere liburuaren kapitulu bat idatzi du, eta López de Letonaren zein berarekin antzeko beste indiano batzuen 'ausardia eta etorkizuneko ikuspegi izugarria' nabarmendu ditu, 'itzultzean oso ekintzaileak izan zirenak'.
