Elkarteak adierazi duenez, Jaizkibel draga, 1934an Bilboko Euskalduna ontzioletan eraikia, 1989an erretiratu zen arte Pasaiako portuko hondoak garbitzen aritu zen sei hamarkadatan. Ontzi hau Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak eta Euskal Industria Ondare eta Herri Lanaren Elkarteak inbentariatutako 2.700 elementu industrialetako bat da.
1992an, Jaizkibel draga Euskal Kultura Ondasun izendatu zuten "monumentu" kategorian, maila gorenean. Estatuan Industria Ondarearen Plan Nazionalean jasotako lehen ontzia izan zen, eta Gipuzkoako babestutako 50 ondasun kulturaletako bat da. Elkarteak salatu duenez, Pasaiako Portu Agintaritzak ez du betetzen Euskal Kultura Ondarearen 6/2019 Legea, zehazki, industria ondareari buruzko Zortzigarren Titulua, elementu horiek kontserbatu eta zaharberritzeko betebeharra ezartzen duena.
“"Industria ondarea herrialde honetan dugun aktibo ondare handienetako bat da."
AVPIOPek adierazi duenez, Portu Agintaritzak ez du ontzia kontserbatu, zaharberritu edo konpondu, eta hainbat aldiz desegiten saiatu da. Gipuzkoako Foru Aldundiak, gai honetan "subsidiario" erantzukizuna duenak, esku hartu du hori gerta ez dadin. Elkartearen kalkuluen arabera, draga zaharberritzeko 600.000 euro inguru beharko lirateke, eta "%2 Kulturala" bezalako finantzaketa-iturriak erabil litezke.
Gipuzkoako Foru Aldundiak AVPIOPi eskatu zion Jaizkibel dragaren egoeraren azterketa bat 2021ean. Azterketa horren arabera, ontzia "egituraz ez dago gaizki", baina materialak oso herdoilduta daude, batez ere popa aldean. Adituek ohartarazi dute narriadura areagotu egin dela azken bost urteetan.
