Gaur egungo gizartearen erritmo bizian, kalitatezko gauza sinpleak ahaztu egiten dira askotan. Horren adibide da antzina erabiltzen zen ogia egiteko prozesua, gaur egun okindegietako langileek bakarrik menperatzen dutena. Hainbat neurritako ogia, izen ugari eta egosketa maila desberdinak daude, baina ba al dute antzinako ogi-opilek zuten kalitate bera?
Artea elkarteko kideek, Artziniegako Museo Etnografikoaren kudeatzaileek, argi dute ezetz. Horregatik, museoak hartzen duen baserriko sukaldeak orekatze tailer tradizional bat hartuko du larunbat honetan, apirilaren 11n, 11:30etik 14:00etara, ondoren labean egiteko. Ekintza hau haur zein helduentzat izango da, eta doakoa izan arren, aurrez izena eman beharko da 945 396 210 telefono zenbakira deituz edo artziniegakomuseoa@gmail.com helbidera idatziz, plaza mugatuak baitira.
Lau hamarkada baino gehiagoko esperientzia duen museo honek mota honetako erakustaldiak egiteko duen gaitasuna, ogia egiteko gordetzen dituen tresna ugariek erakusten dute. Garia segan eta bilduz hasi, irina ehotu eta orea egiteko, eta azkenik egurrezko labean ogia egosteko prozesu osoa erakusten da.
Lurrak prestatzeko erremintak, hala nola aitzurrak, goldeak eta arrasteluak, baita gari-ereiteko eta biltzeko tresnak ere, igitaiak eta trilloiak kasu, museoko bildumaren parte dira. Horrez gain, 2012an Armentiako bizilagun baten dohaintzari esker, zerealak irin bihurtzeko harriak dituen ibai-errota bat ere badago.
Multzoa osatzeko, egurrezko labe bat dago ogia egosteko, Artea elkarteak museoko sarrerara atera ohi duena, aurreko tailerrean publikoak oreatutako opilak egosteko. Era berean, eskualdeko herriek zerealak ehotzeko erabiltzen zituzten errota hidraulikoekin ere gertatzen da, eta horren adibide bat Artziniegako Soxoguti herriko errota da.
Labea funtsezko pieza zen gure herri eta baserrietan, pribatuak edo komunak izan zitezkeen, baina beti egon dira familia bakarreko eta herriko labeen elkarbizitza kasuak. Jabeak edo, hala badagokio, erabiltzaileak ziren horiek mantentzen zituztenak, bakoitzak txandaka, gainerakoekin aurretiko akordioa eginez, ogia egosteko. Labe horietako asko desagertu egin dira urteak igaro ahala, gure historiaren eta arkitekturaren zati bat umezurtz utziz.
Sojo errekaren uraren indarra erabiltzen zuen ardatz bakarreko errota bat da, Herrerías-era isurtzen dena, bere makineria birarazteko. Gaur egun ez dabil, eta Udalak Arabako 2025eko Aurrekontu Parte-hartzaileetara aurkeztu zuen konpontzeko finantzaketa lortzeko, baina ez zuen boto nahikorik lortu.
