Euskadin, 2025ean lan istripuen kopurua %6,6 jaitsi zen aurreko urtearekin alderatuta. Jaitsierarik handiena, %12,8koa, lehen sektorean gertatu zen, tradizionalki istripu tasa altuenak dituen sektoreetako batean, bere jardueraren ezaugarriengatik eta lotutako arrisku espezifikoengatik.
Sektore honetako arrisku-faktore nagusien artean, makineria astunaren erabilera (traktoreen iraulketak, harrapaketak), substantzia kimikoen esposizioa eta manipulazioa, kargen ondoriozko muskulu-eskeletoko nahasteak, eta ingurumen-faktoreak eta arrisku psikosozialak (estresa edo isolamendua) nabarmentzen dira. Osalanen txostenen arabera, 2024an, industriako langileek %41eko probabilitate gutxiago zuten lan istripu bat izateko lehen sektorekoekin alderatuta, eta zerbitzuetakoek %69 gutxiago.
Egoera honetan, digitalizazioa sektorea eraldatzen ari da, arriskuak murrizten eta eraginkortasuna hobetzen lagunduz. Adimen Artifizialean (IA) oinarritutako sistemek ekoizpena optimizatzea, kostuak murriztea eta langileen segurtasuna eta osasuna hobetzea ahalbidetzen dute. EU-OSHAren txosten baten arabera, “nekazaritza adimendunak” droneak, sentsoreak, posizionamendu globaleko sistemak, automatizazioa eta robotizazioa, datu masiboak eta IA bezalako teknologiak biltzen ditu.
“Nekazaritza 4.0” kontzeptuak, zehaztasun-nekazaritza barne hartzen duenak, informazio eta komunikazio teknologiak (IKT) eta sentsore-gailuak konbinatzen ditu, baliabideen erabilera zehatza ahalbidetuz ekoizpena optimizatzeko eta ingurumen-degradazioa saihesteko. Loraontech euskal start-up-ak, 2023tik, zehaztasun-nekazaritza bultzatzen du IArekin Euskadiko nekazaritza-sektorean, datuetan oinarritutako erabakiak hartzea ahalbidetuz. Horrek kostuak murrizten eta ekoizpena handitzen laguntzen du, langileen segurtasuna hobetzeaz gain.
Lan segurtasunari eta osasunari dagokionez, honek %20 eta %30 arteko murrizketa dakar tratamendu fitosanitarioetan eta %25 arteko murrizketa langileek zelaira egindako joan-etorrietan. Gainera, makineria gutxiago erabiltzea dakar, istripu arriskua murriztuz, eta izozteen, gaixotasunen edo baldintza kaltegarrien aurrean alertak goiz detektatzea ahalbidetzen du.
Bestalde, Eusko Jaurlaritzako Elikadura, Landa Garapen, Nekazaritza eta Arrantza Sailak Leader laguntzen deialdia aktibatu du aurten, 6,3 milioi euroko zuzkidurarekin, Euskadiko landa-inguruneko jarduera ekonomikoa, enplegua eta dibertsifikazioa bultzatzeko. Laguntza-lerro honek ekintzaileei, enpresei, tokiko erakundeei eta lurraldeetako eragileei zuzenduta dago, landa-eremuetan aukerak eta sustraitzea sortzeko proiektuak sustatzen dituztenei.
