Azken egunotan, Eusko Jaurlaritzak Gernika koadroa Euskadira ekartzeko eskatu du, Guggenheim museoan erakusteko asmoz. Eskaera horrek, ordea, Espainiako Gobernuaren ezezkoa jaso du, artelanaren kontserbazioa arriskuan jarriko lukeela argudiatuta. Egoera hau ez da berria, izan ere, EAJk hainbat aldiz eskatu du koadroa aldi baterako Euskadira ekartzea, 1981, 1998, 2006, 2010, 2017 eta 2026 urteetan, beti ere Espainiako Erresumaren ezezkoarekin.
Koadroaren kontserbazio arazoak sarritan aipatu dira ezezkoa justifikatzeko. Hala ere, Jorge Oteiza eskultoreak 1988an El Correo Español egunkarian argitaratutako iritzi artikulu batean, Picassoren Gernika koadroaren inguruko gertakari ezezagunak azaleratu zituen. Oteizak azaldu zuenez, Eusko Jaurlaritzako kontseilari eta Arte Ederretako zuzendari zen Uzelay marrazkilariak, 1937an Parisen Picassorekin izandako elkarrizketa batean, koadroaren inguruko iruzkin desegokiak egin zizkion. Picassok, Uzelayren jarrera ikusita, Agirre lehendakariari koadroa idatziz eskatzeko mezua bidali zion, euskaldunei zegokiela uste baitzuen, baina eskaera hori ez zen inoiz Picassorengana iritsi.
“"Uzelay marrazkilariak —kontseilari eta Arte Ederretako zuzendari zenak— uste zuen Eusko Jaurlaritzarentzat Guernica narraskeria hutsa zela, adar-jotze bat."
Oteizak gogoratu zuen 1962an, koadroaren 25. urteurrenean, Joseba Rezolak, Agirreren laguntzaile izandakoak, Basterretxeari eta berari deitu ziela Donibane Lohizunera. Gernika izeneko aldizkari txiki bat argitaratzen zuten, eta zenbaki berezi bat prestatzen ari ziren. Oteizak iradoki zuen koadroan agertzen den lorea ezpata hautsiaren ondoan, heriotzaren eta esperantzaren sinbolo gisa, erabil zitekeela. Hala ere, Rezolak erantzun zien Gernica ez zela interesgarria. Oteizak adierazi zuen EAJk gertatutakoa onartu eta euskal herritarrei barkamena eskatu beharko liekeela, eta ez jarraitu koadroa aldi baterako eskatzen.
Nikolas Xamardo iritzi-emaileak, gertatutakoaren egia ezagututa, Euskal Herriak Espainiako Estatuari berea dena itzultzea eskatu behar diola uste du. Horrez gain, Picassoren Gernika koadroak Gernikan geratu behar duela azpimarratzen du, foru-hiria Euskal Herriaren askatasunaren, demokraziaren eta bakearen ikur baita.
