Bizkaiko Garraio Partzuergoak (CTB) egindako balantzearen arabera, lurraldeko operadore nagusiek 215 milioi bidaiari pilatu zituzten iaz, 2024an erregistratutako errekorra gaindituz. Metroa da, alde handiz, jende gehien garraiatzen duen operadorea, eta atzetik ditu Bizkaibus eta Bilbobus. Hirurek beren historiako emaitzarik onenak lortu zituzten iaz, baita tranbiak, Euskotrenek eta Renfek ere.
Garraio kolektiboaren erabilera bultzatzen duten arrazoi nagusia argia da: 2022ko irailaren 1ean indarrean sartu ziren tarifa deskontuak. Deskontu horiek Gobernu zentralak ezarri zituen Ukrainako inbasioak eragindako inflazioari aurre egiteko. Nahiz eta babes sozialeko neurri gehienak jada indargabetu diren, txartelen prezioen jaitsiera mantendu egin da, aurreikusitakoa baino eragin positiboagoa izaten ari delako.
2022an, Bizkaia pandemiaren osteko normaltasunera itzultzen ari zen, eta garraio publikoak 160,6 milioi erabiltzaile bildu zituen. Gaur egungo 215 milioiek %34ko igoera suposatzen dute, nahiz eta sareak ez duen zabalkuntzarik izan epe horretan. Gainera, maiztasun handiagoz izaten ditu kolapso uneak, batez ere metroan erregistratzen diren matxurak direla eta. Duela bi urte, Bilbobusek 79 egun iraun zuen greba mugagabea izan zuen.
Azken hiru urteetan hazkundea etengabea izan da. Tarifen %50eko beherapenez gain, beste neurri berritzaile batzuk ere ezarri dira mugikortasuna aldatzeko. Esaterako, 2025eko urtarrilaren 1etik aurrera, 14 urte arteko gazteek doan bidaiatu ahal izango dute operadore nagusietan, Barik txartel pertsonalizatua badute. Horrekin, gazteen joan-etorriak erraztu nahi dira, belaunaldi berriaren fideltasuna lortu eta, zeharka, haien familiak ere garraio publikoa erabiltzera bultzatu.
Beste faktore bat Bilboko erdigunean ibilgailu zaharrenei zirkulazioa eragozten dien Behe Emisio Gunea (ZBE) izan daiteke. Murrizketa gehiago ezarri zirenean, metroak Leioan, Ibarbengoan, Etxebarrin eta BECen dituen disuasio-aparkalekuek erabiltzaile kopurua %9,5 handitu zuten iaz. 423.000 pertsonak aukeratu zuten aukera hori, 2024an baino ia 20.000 gehiago eta 2023an baino 80.000 gehiago, ZBE oraindik ez zegoenean. Barakaldoko erakustazokako aparkalekua da edukiera handiena duena eta, logikoki, erabiliena.
200 milioi bidaiarien muga gainditu ondoren, zalantza da Bizkaiko garraio publikoak noraino jarrai dezakeen hazten. Izan ere, aurreikusten da hazten jarraituko duela. Batez ere, datozen bost urteetan metroak bere historiako eraldaketa garrantzitsuenetako bat izango duelako. Bere ibilbidea bi linea berrirekin zabaltzeaz gain —lehenik 5. linea, Galdakaora eta ospitalera iritsiko dena, eta gero 4. linea, Bilboko hegoaldeko auzo jendetsuekin lotuko duena—, konboiak berritzeko prozesua ere martxan da. Milioika euroko kontratu horrek maiztasunak eta lurpekoaren edukiera handitzea ahalbidetuko du.
Baina ez da hori bakarrik. Foru Aldundia urtebete baino gehiago darama Bizkaibusen eredu berria diseinatzen, hamarkada amaitu baino lehen ezarri beharko litzatekeena. Bizkaiko hiriarteko autobusen kontzesio eta lineen berrikuspen osoa ekarriko du, behar berrietara egokitzeko. Egungo zerbitzua duela hamarkada bat baino gehiago ezarri zen, eta erabat aldatu nahi da. Bizkaibus bidaiarientzat erakargarriagoa izan dadin, batez ere metroa erabiltzeko aukerarik ez dutenentzat, adibidez, geldialdi gutxiago egingo dituzten lineen aldeko apustua egingo da, eta eskualdeko buruetara edo Bilbora azkarrago iritsiko direnak A-8 errepidetik zirkulatuz.
Egungo deskontuekin etorkizunean gerta daitekeenaren zain, Eusko Jaurlaritzak eta CTBk urtero luzatu behar baitituzte, Gobernu zentralak aurretik oniritzia ematen badu betiere, Euskadi isilpean lanean ari da denbora batez bere deskontu sistema propioa definitzen. Indarrean sartzeko denbora beharko duen arren, badakigu sistema progresiboa izango dela, non bidaiari guztiek ez duten berdin ordainduko. Bidaia bakoitzaren kostua erabileraren arabera aldatuko da —zenbat eta bidaia gehiago, orduan eta merkeago—, adinaren arabera —kolektibo babestuak egongo dira, hala nola gazteak, adinekoak eta pertsona zaurgarriak— eta errentaren arabera. Datu horiek guztiak Barik txartelaren bidez bildu beharko dira, eta horrek prozesua konplexua eta luzea egingo du.
