Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erretemen Demografikoaren Sailak argitaratutako 2025eko Barometroaren arabera, Euskadiko Gizartearen Hirugarren Sektorea (HGHS) 4.320 erakundek osatzen dute, aurreko urtean baino 61 gehiago. Gainera, 'Herri Onurako' aitortza duten erakundeen kopurua %3 igo da, %31tik %34ra.
Erakundeen lurraldeka banaketa honako hau da: Bizkaia k 2.397 erakunde biltzen ditu (%55,5), Gipuzkoa k 1.264 (%29,3) eta Araba k 659 (%15,3).
Hauek dira ekintza boluntarioa duten erakunde pribatu, irabazi-asmorik gabekoak, autogobernatuak eta autokudeatuak, Euskadin egoitza eta jarduera dutenak. Haien helburu nagusia da bazterkeria edo babesgabetasun egoeran dauden pertsonen, familien edo komunitateen gizarteratzea, garapenerako lankidetza eta eskubideen gauzatze eraginkorra sustatzea. Erakunde hauen %91,2 elkarteak dira, %4,8 fundazioak eta gainerako %4ak beste figura juridiko batzuk.
Erakundeen helburuei dagokienez, %37,6ak berdintasuna eta kolektibo zaurgarrien eskubideak sustatzen dituzte. Bigarrenik, %21,9ak mendekotasuna, desgaitasuna edo babesgabetasun arriskuan dauden pertsonei arreta eskaintzen dieten erakundeak dira. %13,7ak garapenerako lankidetzan dihardutenak dira, eta %11,9ak hezkuntza eta aisialdi arlokoak.
Sektorearen profesionalizazioa nabarmena da: ordaindutako langileak dituzten erakundeen portzentajea %62,7ra igo da, inoizko altuena. Hala ere, boluntariotzak berebiziko garrantzia mantentzen du, erakundeen %88,4an boluntarioek pertsonen erdiak edo gehiago osatzen baitute.
Boluntarioen kopuruari dagokionez, ohikoena 10 eta 50 pertsona artean izatea da (%49,5), eta horietatik %63,1 emakumeak dira. Ordaindutako langileen kasuan, kopurua ez da 10 pertsonatik gorakoa izaten gehienetan, eta horietatik %74,6 emakumeak dira.
Aurten, lehen aldiz, belaunaldien arteko bizikidetzari buruzko galdera sorta bat sartu da barometroan. Emaitzek erakusten dute erakundeek esperientzia positiboak dituztela belaunaldi ezberdinen arteko harremanetan (%79,6) eta adinekoek beren ezagutzak erraz partekatzen dituztela (%82,3).
Belaunaldi arteko erronkei aurre egiteko gaitasuna (%71,7), harreman informaletarako guneak sustatzea (%72,3) eta adinekoek ideia berriak onartzea (%67,5) ere balorazio positibo altuak jaso dituzte. Erakundeek onura nagusitzat ezagutzaren trukea eta transferentzia aipatzen dute, esperientzia eta gazteen freskotasunaren arteko osagarritasuna azpimarratuz.
Hala ere, erronkak ere badaude, batez ere komunikazio estiloen eta teknologiaren erabileran, baita motibazio eta konpromiso mailan ere. Erakunde batek adierazi duenez: "erronkarik handiena boluntariotza da, elkartean egoteko denbora ez baita lehengoa; orain, batez beste 1-2 urte dira eta gero jendea desagertu egiten da".
Gainera, ezagutzaren transferentzia eta memoria instituzionalaren galera arriskua aipatzen dira, batez ere ibilbide luzeko pertsonak erretiratzen direnean, eskudetzak transmititzeko mekanismoak ez badaude.
Txostenaren aurkezpen ofiziala ostiral honetan, ekainaren 19an, egingo da Vitoria-Gasteiz ko Europa Jauregian, goizeko 10:00etatik aurrera. Jardunaldiak esperientzien truke gune bat ere izan nahi du.
