Eusko Jaurlaritzak eta EUDELek akordio historiko bat lortu dute udal euskaltegien finantzaketa sistema eguneratzeko. Hau da bi erakundeen arteko lehen akordioa, eta bere helburua da udal euskaltegien finantzaketari egonkortasuna eta epe luzerako ikuspegia ematea, udalerri Legearen baitan. Eredu berriak indarrean dagoen sistema eguneratuko du, administrazio-kudeaketa sinplifikatuko du eta udalen zein euskaltegien plangintza-ahalmena indartuko du.
Akordioaren aurkezpena Vitoria-Gasteizko Eusko Jaurlaritzaren egoitzan egin da. Bertan izan dira Ibone Bengoetxea, lehendakariorde eta Kultura eta Hizkuntza Politikarako sailburua; Esther Apraiz, EUDELeko presidentea eta Derio ko alkatea; Maialen Gurrutxaga, Elgoibar ko alkatea; Iñaki Olalde, Oñati ko zinegotzia; eta Jon Ugarte, Irun go alkateordea. Era berean, bertan izan dira Aitor Aldasoro, Hizkuntza Politikarako sailburuordea; Jokin Azkue, HABEko zuzendaria; eta Joseba Intxausti, EUDELeko zuzendaria. Euren hitzaldietan, akordioaren balioa eta udalerri ezberdinen eta sentsibilitate politikoen arteko lankidetza nabarmendu dute, euskara ardatz hartuta.
“"Si queremos dar un salto en el uso del euskera, necesitamos políticas de gratuidad, pero también una red sólida y estable de euskaltegis"
“"Este acuerdo permite blindar la financiación de un servicio esencial y cercano para miles de ciudadanas y ciudadanos"
Ibone Bengoetxeak azpimarratu du akordio hau ez dela neurri isolatua, baizik eta Eusko Jaurlaritzak bultzatutako helduen euskalduntze sistemaren eraldaketa zabalago baten parte dela, JAUZIA GARA estrategiaren barruan. "Euskararen erabilera sozialean jauzi kualitatiboa eman nahi dugu eta, horretarako, esparru lehentetsia dago: ezagutza eta gaitasun linguistikoa", adierazi du. Horren harira, defendatu du "euskararen erabileran jauzi bat eman nahi badugu, doako politiken beharra dugu, baina baita euskaltegien sare sendo eta egonkorra ere".
Esther Apraizek, berriz, udalek aspaldiko aldarrikapen bati erantzuteko lankidetza instituzionala nabarmendu du, eta udal sentsibilitate ezberdinen artean lortutako adostasuna goraipatu du: "Gaur funtsezko urrats bat ematen dugu udal euskaltegien finantzaketa blindatzeko eta milaka herritarrentzat funtsezko eta hurbileko zerbitzu gisa sendotzeko". Halaber, akordioak eskubide linguistikoak, gizarte-kohesioa eta aukera-berdintasuna indartzen dituela gaineratu du.
Udal ordezkariak bat etorri dira finantzaketa egonkortzeko eta udalen zein zentroen plangintza-ahalmena indartzeko konpromisoan. Era berean, udal euskaltegi publikoen garrantzia defendatu dute komunitatearen bizitzan eta udalerri guztietan euskararako sarbidea bermatzeko.
HABE eta EUDELen arteko akordioak 2026-2027 ikasturtetik aurrera udal euskaltegientzako finantzaketa sistema berri bat ezartzen du, lau ikasturtetarako hasierako indarraldiarekin. Eredu berriak aurreko sistema ordezkatuko du, irakasleen soldata eta antzinatasunean oinarritzen zena, jarduera didaktikoari eta emandako eskolak-orduei lotutako moduluetan oinarritutako eredu sinpleago eta homogeneoago batekin ordezkatuko du.
Helburua da udal euskaltegien finantza-egonkortasuna indartzea, administrazio-kudeaketa sinplifikatzea eta sistema egungo euskaltegi-sarearen errealitateari egokitzea. Horrez gain, akordioak aldi baterako konpentsazio-mekanismoak aurreikusten ditu, sistema-aldaketaren eragina izan dezaketen euskaltegietan galera ekonomikoak saihesteko.
Eusko Jaurlaritzak udal euskaltegientzako finantzaketa handituko du, 2025-2026 ikasturteko 14,1 milioi eurotik 2026-2027 ikasturteko 15,1 milioi eurora igaroz, hau da, %7tik gorako igoera.
Gaur egun, 38 udal euskaltegik ia 9.000 ikasleri ematen diete zerbitzua eta bertan lan egiten duten 500 profesional inguru dituzte. Guztira, euskaltegien sareak —publikoak eta pribatuak— 35.000 ikasle baino gehiago biltzen ditu Euskadin.
Akordioak matrikulazio-kanpaina bateratuak abian jartzea eta HABEren eta EUDELen arteko jarraipen-batzorde bat sortzea ere aurreikusten du, udal euskaltegien etorkizuneko beharrak aztertzeko eta bi erakundeen arteko koordinazioa hobetzen jarraitzeko.
Aurkeztutako akordioa JAUZIA GARA estrategiaren barruan kokatzen da, Eusko Jaurlaritzak bultzatua, euskararen erabilera sozialean jauzi kualitatiboa sustatzeko. Estrategia horren barruan, esparru lehentetsietako bat ezagutza eta gaitasun linguistikoa da. Eusko Jaurlaritzaren helburua da gero eta pertsona gehiagok euskara ikastea eta, batez ere, gero eta pertsona gehiagok eguneroko bizitzan euskaraz moldatu ahal izatea.
Azken urteetan, Eusko Jaurlaritzak doako politika ugari bultzatu ditu euskararen ikaskuntzaren oztopo ekonomikoak murrizteko. Datuen arabera, politika horiek emaitzak ematen ari dira. Adibidez, A1 mailaren doakotasuna: ezarri ondoren, maila hori gainditu zuten pertsonen kopurua 1.963tik 2.831ra igo zen ikasturte bakarrean. Hau da, %44ko igoera eta ia 900 pertsona gehiago euskararen ikaskuntzan lehen urratsak ematen.
Eusko Jaurlaritzak duela gutxi aurkeztutako Euskara Bonua ekimena ere esparru berean kokatzen da, eta horren bidez euskaltegietarako sarbidea ez ezik, ikaskuntzaren jarraitutasuna eta benetako erabilerarako gaitasuna eskuratzea ere sustatu nahi da.
Halaber, Eusko Jaurlaritza dagoeneko lanean ari da euskaltegi pribatuen kontzertazio-sistema etorkizunerako prestatzen, helduen euskalduntze-sare osoaren egonkortasuna indartzeko eta herritarrentzat kalitatezko zerbitzu bat bermatzeko helburuarekin.
