Nerbioi-Ibaizabal eskualdeko higiezinen merkatua prezioen igoera iraunkorrak, higiezinen eskaintza faltak eta etxebizitza hutsen kopuru handiak markatzen dute. Eskualdeko udalerri nagusiek, hala nola Basauri, Galdakao, Etxebarri eta Arrigorriaga, arazo bera partekatzen dute: gero eta zailagoa da etxebizitza bat eskuratzea, dela jabetzan, dela alokairuan.
Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agendaren Sailak emandako datuek erakusten dute etxebizitza publikoaren eskaria gero eta handiagoa dela. 2026 hasieran, Etxebiden 7.369 inskribatu zeuden, 2025eko 7.128 ren aldean, %3,4ko igoera suposatuz. Datu horiek xehatuz, Basaurin kontzentratzen da eskaera kopuru handiena, guztira 3.810, horietatik ia hiruk alokairuko etxebizitza sozial bat lortu nahi dute, eta 817k erosi. Udalerri honen azpitik Galdakao dago, 1.436 eskaerarekin, 1.027 alokairuan eta 409 erosketan. Etxebarrin 811 pertsona daude alokairuko BPO batean emantzipatu ahal izateko zain, eta beste 531 erosteko prest daude. Azkenik, Arrigorriagan 781 pertsonak eskatu dute etxebizitza sozial bat, eta horietatik 194k bakarrik egin dute erosteko.
Eskaintza urriaren arazoa konpontzeko, udalerri horiek hainbat aukera aztertu dituzte. Horien artean, etxebizitza hutsei Ondasun Higiezinen gaineko Zergan (OHZ) errekargua ezartzea, mobilizazioa sustatzeko. Basauriren kasuan, gaur egun, %150eko errekargua aplikatzen die hutsik dauden etxebizitzei. Erabaki horren truke, %99ko hobaria aplikatzen die OHZan beren pisua alokairu programaren bati (adibidez, Bizigune edo ASAP) lagatzen dieten jabeei. Udal iturriek azpimarratu dutenez, “gaur egun errekargu hori 600 etxebizitza ingururi aplikatzen zaie, parke osoaren %3,1 inguru ordezkatzen duena”. Bestalde, Galdakaok ia operazio bera egiten du. 2017tik hutsik dauden etxeentzako OHZaren %150eko errekargua du, eta, berrikuntza gisa, etxebizitza hori alokairuan jartzen duten pertsonek %90eko hobaria izango dute. Arrigorriagan, oraindik ez dute errekargu hori ezarri, baina Udalak gutunak bidali nahi dizkie beren etxeetan inor erroldatuta ez duten 500 jabe baino gehiagori, datorren urtean OHZa %150 igoko dietela hutsik jarraitzen dutenei, eta beren etxeak alokairuan jartzeko alternatiba erakutsiko diete Eusko Jaurlaritzaren Alokabide programaren bidez.
Oso pisu gutxi dago salgai eta dagoena oso garestia da, %30 igo da pisuen prezioa lasai asko.
Arazo honi eskaintza falta gehitu behar zaio: etxebizitza gutxi daudenez eta erosteko interesa mantentzen denez, prezioak gora egiten dute. Galdakaoko Amuriza higiezinen agentzian diote “oso pisu gutxi dagoela salgai eta dagoena oso garestia dela, %30 igo dela pisuen prezioa lasai asko”. Hala ere, “aukera gutxi dagoenez, dena saltzen dela” ere ziurtatzen dute. Iritzi hori eskualdeko pisu eta etxeen salmentan eta alokairuan aritzen diren beste establezimendu batzuetan ere errepikatzen da.
Alokairu Merkatuaren Estatistikaren (EMAL) GIS tresnak bildutako azken datuek prezioen goranzko bilakaera hori erakusten dute. Basaurin, alokairua %2,1 inguru igo zen, 2024ko 694 eurotik 2025eko ekainean 708,8 eurora pasatuz. Antzeko joera ikusten da Arrigorriagan, non 685,8 eurotik 700,9 eurora igo zen. Etxebarrin, 805,7 eurotik 813,4 eurora pasatu zen, eta horrek erakusten du alokairuan bizitzeko udalerri garestiena izaten jarraitzen duela. Azkenik, Galdakao dago, 740,7 eurorekin, aurreko urtean erregistratutako 725,7 euroren aldean.
