Iruneko Udala k 2027rako udal zerga, tasa eta prezio publikoak izoztu nahi ditu, eta Oinarrizko Ondasun Zerga (OIB) hobariak kolektibo berrietara zabaldu. Ogasun Ordezkaritzaren proposamenak zerga ordenantza foru araudi berriari egokitzea aurreikusten du, familia ugariez gain, familia monoparentalak, etxebizitza baten buru izan eta etxeko edo genero indarkeria jasan dutenak, eta egoera ahulean dauden pertsonak ere onuradun izan daitezen.
Nuria Alzaga, alkateordea eta Ogasuneko ordezkaria, azaldu duenez, izoztearen proposamena baliabide publikoen kudeaketa arduratsuaren eta udal diru-sarreren bilakaeraren ondorio da. "Erantzukizunez kudeatzeak baliabide publikoak zaintzea esan nahi du, Irunen beharrei aurre egiten jarraitu ahal izatea bermatzea eta baita herritarrei aparteko ahalegin ekonomikoa eskatzea beharrezkoa ez denean jakitea ere. Diru-bilketa aurreikusitakoa baino handiagoa da eta 2027rako diru-sarrera berrien aurreikuspena dugu. Horregatik, udalaren egoera ekonomikoa aztertu ondoren, arduratsua dela uste dugu zergen eta tasen izoztea proposatzea."
Kontuan hartu diren faktoreen artean, diru-bilketaren bilakaera positiboa eta hurrengo ekitaldirako aurreikusitako diru-sarrera berriak daude, besteak beste, turismo-egonaldiengatiko zergetatik eratorritakoak.
Ogasun Ordezkaritzak, izozte honekin batera, OIBren aplikazioan aurrera egitea proposatzen du, hobariak kolektibo berrietara zabalduz eta laguntza portzentajeak diru-sarreren eta familiaren egoeraren arabera egokituz.
"Zergei buruz ari gara, bai, baina batez ere Irunen bizi diren pertsonei buruz ari gara. Familia bakoitzak bere errealitatea du, bere diru-sarrerak, bere erantzukizunak eta bere egoera pertsonalak. Eta uste dut gure betebeharra dela horiek kontuan hartzea. Zertxoren atzean pertsonak daude, eta benetan axola zaiguna haien ongizatea da", adierazi du Alzagak.
Iruneko Udalak urteak daramatzatza herritarren gaitasun ekonomikoa kontuan hartzen duen zerga-eredu baterantz aurrera egiten, irizpide hori zenbait udal tasa eta prezio publikori aplikatuz. Foru araudi berriak norabide horretan urrats berriak emateko aukera ematen du OIBren kasuan ere, nahiz eta oraindik ez den posible irizpide hori modu orokorrean aplikatzea familia guztiei. Zentzu horretan, Alzagak azpimarratu du "aurrera egiten jarraitzea, familia guztien gaitasun ekonomikoa kontuan hartzen duen zerga-sistema lortu arte. Zifrak garrantzitsuak dira, baina haien atzean pertsonak daude. Eta gure lehentasuna beti haien ongizatea izan behar da."
Foru Arau Berria 17/2026-k OIBren hobariak kolektibo gehiagori zabaltzeko aukera ematen du. Orain arte, araudiak familia ugarientzako laguntzak jasotzen zituen. Aldaketarekin, familia monoparentalak, etxebizitza baten buru izan eta etxeko edo genero indarkeria jasan dutenak, eta egoera ahulean dauden pertsonak ere onuradun izan ahal izango dira.
Hedapen hau aplikatzeko, Udalak bere zerga ordenantza araudi berrira egokitzea proposatzen du.
Proposamenak hobari-portzentaje desberdinak ezartzen ditu kolektibo horientzat, diru-sarreren arabera. Tarte ekonomikoak zehazteko, Eusko Jaurlaritzak araututako familia-errenta estandarizatuaren sistema hartu da erreferentziatzat, etxebizitza bakoitzaren ezaugarriak kontuan hartzeko aukera ematen duena.
Aurreikusitako atalaseak zabalagoak izango dira zenbait udal tasa eta prezio publikoren gaitasun ekonomikoaren araberako ordainketa-sisteman aplikatutakoak baino, neurriak zuzentzen zaizkien etxebizitzen ezaugarriak kontuan hartuta.
Bestalde, egoera ahulean dauden pertsonek, gizarte-zerbitzuen egiaztapen egokia dutenek, beren etxebizitza nagusiaren OIBren kuota garbiaren %90erainoko hobaria jaso ahal izango dute.
Hobariaren aplikazioa etxebizitza nagusiari egingo zaio, baldin eta bere balio katastala 300.000 eurotik gorakoa ez bada. Muga hau kalkulatzeko, ez dira kontuan hartuko garajea, trastelekua edo antzeko eranskinak.
Dagoeneko hobaria aitortuta duten pertsonek egungo baldintzak mantenduko dituzte, kontzesio-aldia amaitu arte. Araudi berria eskaera berriei eta luzapenei aplikatuko zaie.
Zerga ordenantzaren aldaketaren proposamena 2027rako udal araudien eguneratze-prozesuaren barruan kokatzen da.
