Duela 110 milioi urte inguru, koral-arrezife handiak zituen itsaso tropikal batek gure kostaldearen zati bat estaltzen zuen. Kareharri, marga eta hareharri geruzen pilaketak eta ondoren Iberia eta Eurasia plaka tektonikoen arteko talkak gaur egun Euskal Kostaldeko Geoparkea osatzen duten formazio ikusgarriak sortu zituzten. 2009an biotopo babestu izendatu eta 2015ean Unesco k Munduko Geoparke izendatu zuen naturagune paregabea da, eta azken urteotan turismo-ikono bihurtu da.

2016ko urrian Juego de Tronos telesail arrakastatsuaren zazpigarren denboraldiaren zati bat grabatu izanak, Itzurun hondartza Rocadragón bihurtuta Daenerys Targaryen en lehorreratzea hartzeko, flyscharen ospea gure mugetatik haratago zabaltzen lagundu zuen.

Urtero 250.000 pertsona inguruk bisitatzen dute Zumaia, Deba eta Mutriku udalerriak hartzen dituen Euskal Kostaldeko Geoparkea. Batzuek beren kabuz egiten dute, eta beste batzuek Geoparkea k antolatzen dituen jardueren barruan, hala nola irteera gidatuak, itsasontziko ibilbideak edo eskola-taldeen bisitak. Zifra hori Penintsula ko beste erakargarri handi batzuen parekoa da, hala nola Asturias eko Cares ibilbidea (220.000 bisitari urtean), Lugo ko Katedralen hondartza (300.000) edo Nafarroako Erribera ko Bardeak (350.000 bisita urtean).

Bisitari gehienak ingurunearekin errespetuzkoak diren arren, beti dago 2021etik foru-agindu baten bidez araututako kontserbazio bereziko eremu honetan ezarritako arauak errespetatzen ez dituenik. Horrela, Foru Aldundia k azken hiru urteetan 39 isun ezarri ditu guztira, horietatik 17 2025 ean. Arau-hauste arinak dira, 200 euroko zigorra dutenak, “ibilgailu motordunen zirkulazioa, joan-etorria edo aparkatzea natur ondareko espazio baten barruan, bideetatik kanpo eta baimendutako kasuetatik kanpo” egiteagatik.

Gainera, San Telmo-Algorri ibilbidean jende-pilaketak izaten dira urtean 30 egun inguru, eta batez beste urtean 20 egunetan baimendu gabeko ikastetxeen sarbideak zenbatzen dira marearteko zabalgunean. Batzuetan, gainera, kanpin-dendak detektatzen dira babestutako naturagunean.

Flyschera joaten diren bisitari kopurua egonkor mantendu da azken urteetan. Horrela, San Telmo ermitaren eta Algorri ren artean instalatutako kontagailuak 2025 ean 212.815 bisitari erregistratu zituen (2022an 216.248 izan ziren, 2023an 207.619 eta 2024an 220.759). Geoparkea k antolatutako irteera gidatuetan 9.946 parte-hartzaile gehiago izan ziren (8.254k itsasontziz egin zuten bisita, 1.034k oinez eta 658k beste bide batzuetatik); Algorri ko interpretazio-zentrora joan ziren ikasleak 9.750 izan ziren; eta Begi Bistan enpresak antolatutako bisita gidatuak aukeratu zituztenak 17.165 izan ziren.

Udaberria eta udazkena dira, tradizionalki, eskola-bisita gehien biltzen dituzten hilabeteak, 1.300 eta 1.500 ikasle artean hilabete bakoitzean martxoa n, apirila n, maiatza n, urria n eta azaroa n.

Turismo-enpresen bidezko bisitek, berriz, nabarmen handitzen dute beren eskaria udako hilabeteetan. Horrela, 2025eko abuztua n 4.274 itsasontziko irteera erregistratu ziren, uztaila ko 2.321en, ekaina ko 2.311ren, maiatza ko 1.694ren, iraila ko 1.299ren eta urtarrila ko sei irteera sinbolikoaren aldean.

Oinezko ibilbideei dagokienez, udaberrian biltzen dira parte-hartzaile gehien: apirila n 400, maiatza n 500 edo ekaina n 346, uztaila ko 200en edo abuztua ko 100en aldean.

Zumaia ko flyscha leku paregabea da, baina arriskurik gabea ez. Agian ezjakintasunagatik edo ausardiagatik, pertsona asko eta asko geratzen dira urtero itsasgorak harrapatuta marearteko zabalgunera oinez sartu ondoren. Eta orduan sartzen da ekintzan Ertzaintza ren Zaintza eta Erreskate Unitatea, udaro eskursiogile asko eta asko salbu jartzeko esku hartu behar izaten duena.

Horrela gertatu zen, adibidez, joan den ekainaren 25 ean, zazpi pertsona harrapatuta geratu zirenean harkaitz-eremu batean, uraren igoerak harrapatu ondoren. Arratsaldeko lauak aldera izan zen, partikular batek 112ra deitu zuenean flyscheko harkaitz-eremu batean harrapatuta zeuden hainbat pertsonen presentziaz ohartarazteko, eta handik ateratzeko zailtasunak zituzten. Larrialdi-zerbitzuek helikoptero bat mobilizatu zuten, eta hark eskursiogileak erreskatatu eta leku seguru batera eraman zituen.

Hiru hilabete lehenago, martxoaren 30 ean, beste hamabi turista, gehienak frantsesak, antzeko egoera batean harrapatu zituzten Algorri eta Sakoneta arteko harkaitz-eremu batean. Oraingo honetan lau ordu baino gehiago behar izan ziren salbu jartzeko. Ertzaintza ren helikopteroak banan-banan erreskatatu zituen eta inguruko zelai batera eraman zituen.

Esku-hartze gehienak ondo amaitzen dira. Hala ere, sustoak saihesteko, itsasaldien ordutegiak kontsultatzea gomendatzen da harkaitz-eremuetan oinez sartu aurretik, eta urak gora egin aurretik leku seguru batera itzultzeko behar den denbora kalkulatzea.